به گزارش پایگاه خبری اسرارآنلاین، احمد جانجان، تحلیلگر سرشناس اقتصاد سیاسی، در گفتگویی اختصاصی سیاستهای ارزی اخیر بانک مرکزی را عامل اصلی تعمیق رکود تورمی در کشور دانست و تأکید کرد که تثبیت اسمی و دستوری نرخ ارز، نه تنها ثبات پایدار ایجاد نکرده، بلکه به چرخهای معیوب از افزایش هزینه تولید، کاهش رقابتپذیری و تضعیف بخش واقعی اقتصاد منجر شده است.
وی توضیح داد: نگه داشتن نرخهای رسمی مانند دلار نیمایی یا نرخهای سابق (۴۲۰۰ و ۲۸۵۰۰ تومان) در سطوح پایینتر از تعادل واقعی بازار، دسترسی به ارز را رانتمحور و پرهزینه کرده است. تولیدکنندگان واقعی که به رانت دسترسی ندارند، با تأخیر در تخصیص، بروکراسی سنگین و ریسک بالا مواجه میشوند که نهایتاً به کمبود مواد اولیه، افزایش هزینه تمامشده و کاهش ظرفیت تولید میانجامد.
جانجان با اشاره به نظریه «سهگانه ناممکن» ماندل-فلمینگ هشدار داد: ایران تلاش کرده همزمان نرخ ارز ثابت، سیاست پولی مستقل برای پوشش کسری بودجه و کنترل جریان سرمایه را حفظ کند؛ تناقضی ساختاری که سیاست پولی را بیاثر کرده و شوکها را مستقیماً به تولید و اشتغال منتقل مینماید. در مقابل، کشورهایی مانند امارات با تثبیت واقعی نرخ ارز، سیاست پولی مستقل را فدا کردهاند.
این کارشناس افزود: تجربه دهههای اخیر ایران نشان میدهد هر دوره تثبیت اسمی، با رشد نقدینگی بالا و کسری بودجه همراه بوده و در نهایت به جهشهای شدید ارزی، تورم فزاینده و رکود عمیقتر ختم شده است. این سیاستها همچنین باعث بیشاظهاری واردات، کماظهاری صادرات، عدم بازگشت ارز و گرایش به فعالیتهای سفتهبازانه در بازارهایی مانند ارز و طلا شدهاند.
جانجان تأکید کرد: فعالان اقتصادی با نوسان طبیعی کنار میآیند، اما چندنرخی بودن، بخشنامههای ناگهانی و نااطمینانی ناشی از تثبیت نمایشی، سرمایهگذاری را متوقف و موجودی مواد اولیه را کاهش میدهد؛ نتیجهای که سمت عرضه را نابود و رکود را تشدید میکند.
وی راهحل را در آزادسازی تدریجی نرخ ارز به سمت شناور مدیریتشده واقعی، حذف رانت و چندنرخی بودن، تکنرخی کردن عملی ارز، انضباط مالی دولت، کاهش کسری بودجه، کوچکسازی دولت از طریق واگذاری صنایع، سیاستهای پولی منظم، بهبود فضای کسبوکار و تمرکز بر صادرات غیرنفتی با مشوقهای واقعی دانست.
این تحلیلگر در پایان نتیجه گرفت: تا زمانی که سیاستگذار به جای کنترل دستوری نرخ ارز، بر اصلاحات ساختاری، مدیریت ریسک و انضباط مالی تمرکز نکند، هر دوره تثبیت کوتاهمدت تنها مقدمهای برای جهش بزرگتر ارزی و تعمیق بحران اقتصادی خواهد بود.
ثبت دیدگاه