سناریوی بازنگری در حریم بافتهای تاریخی اینبار «سمنان» و «دامغان» را هدف قرار داده است؛ شهرهایی که با تاریخ و فرهنگ غنی خود شناخته میشوند و به گفته مسئول ثبت آثار استان سمنان اگرچه بازنگری حریم در بخشهایی از آنها امکانپذیر است اما بازنگری گسترده محدوده این بافتها به منزله نابودی هویت آنها خواهد بود.شهرهای سمنان و دامغان، با پیشینهای از دوران باستان و معماری برجا مانده از دورههای مختلف تاریخی، از جمله سلجوقی، ایلخانی، صفوی و قاجار، در فهرست بافتهای تاریخی ارزشمند ایران قرار دارند. بافت تاریخی سمنان با وسعتی بالغ بر ۱۱۷۵ هکتار، شامل بخشهایی از هسته مرکزی شهر و باغهای تاریخی است که برخی از آنها به ثبت ملی رسیدهاند. همچنین، دامغان که روزگاری پایتخت اشکانیها و از مهمترین شهرهای پارتها بوده، با آثاری مانند مسجد تاریخانه و تپه حصار و دیگر بناهای قاجاری و صفوی، هویتی یگانه دارد.با این حال، طرح بازنگری محدوده این بافتها، بهویژه در مناطقی که توسعه شهری و ساختوسازهای جدید اولویت یافته، پرسشهای جدی در خصوص امکان حفظ هویت تاریخی این شهرها ایجاد کرده است. این میان، پرسش دیگری که مطرح میشود این است که آیا با بازنگری محدوده این بافتها امکان توازن میان حفاظت از میراث تاریخی و توسعه شهری وجود دارد؟هانی رستگاران، مسئول ثبت آثار استان سمنان و کارشناس ثبت آثار و حرائم میراث ملی درباره علت مطرح شدن بازنگری بافت تاریخی سمنان و دامغان به اسرار گفت: در سال ۱۳۹۴ به موجب ماده ۱۶۶ قانون سوم توسعه جمهوری اسلامی محدوده ١۶۸ بافت تاریخی از سوی وزارت مسکن و شهرسازی، توسط معاونت شهرسازی و شورای عالی معماری و شهرسازی ابلاغ و این دستورالعمل به استانداران سراسر کشور ارسال شد. با این ابلاغیه، اصطلاحاً محدودههای مصوب در شهرها تعیین شدند و وظایف و تکالیفی نیز برای نهادهای مرتبط در نظر گرفته شد، از جمله برای وزارت راه و شهرسازی و وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری. تکالیف مشخصشده اقتضا میکرد این نهادها نسبت به تهیه طرحهای ضوابط اختصاصی برای هر یک از این بافتها اقدام کنند.رستگاران ادامه داد: در این راستا، وزارت میراث فرهنگی در سال ۱۳۹۵ اقدام به اختصاص اعتبار برای تعیین ضوابط اختصاصی و تهیه طرحهای مرتبط کرد. در این طرح، اولویتهایی تعریف شد. به عنوان مثال در استان سمنان، اولین بافتی که ضوابط اختصاصی آن تعریف شد، بافت تاریخی دامغان بود و بعد در بافتهای شاهرود، سمنان، میامی، مهدیشهر و شهمیرزاد این مطالعات انجام شد. همچنین بافتهای تاریخی دیباج، کلاته خیج و بسطام نیز تحت این طرح قرار گرفتند. در استان سمنان، ۱۱ محدوده بافت تاریخی مصوب داریم که برای حدود ۹ محدوده طرحهای دارای ضوابط اختصاصی تهیه شده است. البته هرچند این مطالعات انجام شده، اما هنوز بهصورت رسمی ابلاغ نشده است و در فرآیند قانونی قرار دارد.مسئول ثبت آثار و بافتهای تاریخی سمنان افزود: بر اساس قانون، وظیفه تهیه و تصویب طرحها بر عهده وزارت راه و شهرسازی و وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی بود. اما وزارت میراث فرهنگی در انجام تعهدات خود پیشدستی کرد و این وظایف را زودتر به انجام رساند. در مقابل، وزارت راه کمی دیرتر وارد عمل شد و تقریباً از سالهای ۱۳۹۸ یا ۱۳۹۹ بود که اقدام به تهیه طرحهای ویژه تاریخی برای بافتهای مصوب کرد.
ثبت دیدگاه