پُز سینما برای ۳۰ میلیون مخاطب و یک فاجعه/ ۴۹ فیلم با هم ۵ میلیون مخاطب داشتند

مهسا بهادری: ۹۸ را شاید در سینما هم بتوان عجیب‌ترین سال دهه‌ اخیر و شاید عجیب‌ترین سال دهه‌های اخیر نامید. سالی که با دعواهای همیشگی اکران نوروز آغاز شد و حرف و حدیث‌هایش. هنوز چند روزی از اکران فیلم‌های عید و فروکش سیل نگذشته بود که تخلف سازندگان «رحمان ۱۴۰۰» نمایان شد و پرفروش‌ترین فیلم شروع سال از پرده پایین کشیده شد. در همان کش و قوس، گلایه‌های مشترک نیروی انتظامی و «متری شیش‌ونیم» نقل محافل بود و ولع فیلمسازان برای اکران که یکباره دیدند سینما خالی شده از فیلم‌های با پتانسیل فروش برای نیمه دوم سال.
تابستان به بحث داغ اکران فیلم‌های توقیفی گذشت و نوبت رسید به جنجال‌ها بر سر «خانه پدری». سینما چرخش با چند کمدی گذشت و «مطرب» روی پرده آمد. امیدها در ۶ماهه دوم سال به چند کار با شانس فروش مثل «جهان با من برقص» بود که اول اتفاقات آبان و گرانی بنزین، بعد حوادث دی و بهمن و سرآخر هم ماجرای کرونا شوکی بزرگ به سینمایی شد که امسال ۲ میلیونی نسبت به سال قبلش ریزش مخاطب داشته است. اگرچه با همه این اتفاقات تلخ عجیب و غریب تلاشی ستودنی داشت برای روی پا ماندن. بیایید مروری کنیم بخشی از این اتفاقات سال را که بر سینما گذشت.
۹۹ هم که اوضاع بدتر بود سینماها روی هم رفته ۱۰۰ روز هم فعالیت نکردند.
زور کرونا به هنر هفتم چربید
به ۱۴۰۰ می‌رسیم، سینما در این سال کم‌وبیش درگیر کرونا بود اما اوضاع کمی بهبود پیدا کرده بود در این سال سینما در مجموع ۱۵۸ میلیارد تومان با قیمت بلیت ۳۰ هزار تومان فروش داشت و از یکم تا سی‌ام دی با ۵ میلیون نفر مخاطب فروش ۱۲۲ میلیارد تومانی را تجربه کرد.
سال ۱۴۰۰ یکی از بدترین رکوردهای اکران نوروز را طی دو دهه اخیر ثبت کرد و در پایان بهار هیچ‌ یک از این فیلم‌ها حتی به فروش یک میلیارد تومان هم نرسیدند. هرچند نمایش پنج فیلم اکران نوروز ۱۴۰۰ تا پایان سال به شکل پراکنده ادامه داشت، اما حتی بعد از بازگشایی سینماها هم تماشاگران علاقه‌ای به سینما رفتن نشان نداشتند.
سینماگران و سینمادارها در آن مقطع تاکید داشتند که باید یک فیلم مخاطب‌پسند که بتواند فروش خود را تضمین کند روانه اکران شود وگرنه بهتر است سینماها تعطیل باقی بمانند. در نهایت بعد از کش و قوس‌های فراوان «دینامیت» از تیرماه روانه اکران شد تا با نمایش طولانی در یک بازه زمانی نزدیک به هشت ماه پرفروش‌ترین فیلم سال ۱۴۰۰ لقب بگیرد.
اگر چه این فیلم کمدی توانست جانی تازه به گیشه بی‌رمق سینما بدهد، باز هم آن طور که توقع می‌رفت رونق به سینما برنگشت، ولی تقریباً از آغاز پاییز و با سرعت بخشیدن به واکسیناسیون شرایط بهتر شد و فیلم های بیشتری راهی اکران شدند. بعد از این که سینماهای بیشتری فعالیت خود را از سر گرفتند صاحبان فیلم‌هایی که پیش‌تر در نوبت اکران بودند اما جرأت نمایش فیلم خود را در شرایط کرونایی نداشتند تصمیم گرفتند برای این که اسیر صف پرترافیک اکران در سال ۱۴۰۱ نشوند هرچه سریع‌تر فیلم‌های خود را روی پرده ببرند و به این ترتیب بیش از ۲۰ فیلم در مجموع اکران شد. البته تعداد آن‌ها طبق اعلام شورای صنفی نمایش باید بیشتر می‌بود ولی صاحبان بعضی از آن‌ها در لحظه‌های آخر از اکران پشیمان شدند.
با این حال سال ۱۴۰۰ در جای خود شاهد ثبت رکوردهای مختلفی در سینما بود از جمله اینکه فیلمی از مسعود کیمیایی حتی ۲۰۰ میلیون تومان هم توانست بفروشد و این قطعاً یکی از شکست‌های سنگین کارنامه این فیلمساز بزرگ سینما است. همچنین در نگاهی آماری به تعداد مخاطبانی که در این سال به تماشای فیلم‌ها نشسته‌اند و فروشی که به دست آمده، فیلم‌های «دینامیت»، «گشت ۳»، «قهرمان»، «بی همه چیز» و «آتابای» به ترتیب پنج فیلم پرفروش امسال بودند.
جامعه و سینما در ۱۴۰۱
در سال ۱۴۰۱ قیمت بلیت سینما ۴۵ هزار تومان و مجموع فروش ۴۴۹ میلیارد تومان بود و از از یکم تا سی‌ام دی با فروش ۳۴۲ میلیارد تومانی ۱۱ میلیون مخاطب به سینما آمد.
با شروع سال ۱۴۰۱ و افزایش قیمت بلیت‌های سینما وضعیت بدتر شد. حالا دیگر یک‌خانواده چهارنفره برای نشستن روی صندلی‌های سینما و گذراندن اوقات فراغت آخر هفته، باید نفری ۴۵‌هزار تومان پول می‌پرداخت؛ رقمی که اگر آن را با قیمت چیپس و پفک و آب‌معدنی و هزینه رفت‌وآمد جمع می‌کردیم، از ۳۰۰هزار تومان هم بالا می‌زد. تغییراتی که از اواسط بهار به‌واسطه جراحی اقتصادی دولت در قیمت کالاها به وجود آمد، نگاه بخش مهمی از مردم به سینما را کاملا تغییر داد. شاید اگر پیش از آن، رفتن به سینما تفریحی فراگیر و عادی به حساب می‌آمد، به دلیل ناهم‌خوانی دخل و خرج در زندگی خیلی‌ها، رفته‌رفته از فهرست تفریحات سالم خط خورد و جای خود را به مواردی دیگر داد.
نیمه اول سال ۱۴۰۱ کمی اوضاع بهتر بود، فیلم‌های کمدی اکران شدند و وقتی به جدول فروش فیلم‌های سال ۱۴۰۱ نگاهی می‌اندازیم، در بالاترین خانه‌های جدول به دو کمدی «انفرادی» و «سگ‌بند» می‌رسیم. درواقع از حدود ۹میلیون و ۵۰۰‌هزار مخاطبی که از ابتدای سال به سینما رفته‌اند، هدف حدود ۳میلیون و ۵۰۰‌هزار نفر کماکان تفریح و گذراندن اوقات فراغت با تماشای فیلم‌های کمدی بوده است. این درحالی است که مجموع مخاطبان چهار فیلم اجتماعی «علفزار»، «دوزیست»، «ابلق» و «تی‌تی» که بلافاصله بعد از آن دو کمدی قرار گرفته‌اند، به ۲میلیون و ۵۰۰‌هزار نفر هم نرسیده است.
اما میانه ۱۴۰۱ همه چیز را تغییر داد، ناآرامی‌هایی که در پاییز آن سال شکل گرفت عملا چراغ سینماها را تا حدودی خاموش کرد و اساسا از آنجایی که شرایط اجتماعی و اقتصادی بیش از هر چیز روی فرهنگ و هنر تاثیر می‌گذارد در اوج اعتراضات اخیر که از مهر تا آذر ادامه داشت، وضعیت مراجعه به سینما چندان مطلوب نبود و در مجموع دو میلیون و ۱۰۰ هزار نفر راهی سینما شدند.