وقف یکی از سنتهای ریشهدار اسلامی است که در طول تاریخ منشأ خدمات علمی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی بوده است. رضا معممی مقدم، مدیرکل فرهنگی سازمان اوقاف و امور خیریه در گفتوگو با اسرار درباره پیشینه سازمان اوقاف و امور خیریه، اظهار کرد: سازمان اوقاف بهصورت رسمی در دهه ۱۳۳۰ شکل گرفت، اما در واقع ما وارث بیش از ۱۴۰۰ سال سابقه مدیریت وقف در کشور هستیم. این سازمان زیر نظر نماینده ولیفقیه فعالیت میکند و مأموریت اصلیاش صیانت از موقوفات، مدیریت بقاع متبرکه، ترویج فرهنگ وقف و گسترش معارف قرآن کریم است.
او درباره معنی وقف توضیح داد: وقف یعنی اختصاص دادن مال برای امور خیر و عمومی؛ مالی که اصل آن باقی میماند و سود آن صرف مصرفی مشخص میشود. وقف پول به این معناست که فرد مبلغی نقدی کنار میگذارد، اصل آن محفوظ میماند و سودش صرف امور خیریهای میشود که واقف تعیین کرده است؛ از درمان بیماران و جهیزیه تا بورسیه تحصیلی و فعالیتهای قرآنی.
مدیرکل فرهنگی سازمان اوقاف و امور خیریه درباره این موضوع که طرح وقف پول چگونه شکل گرفت؟ گفت: این طرح با استفتاء از رهبر معظم انقلاب طراحی شد تا پولهای خرد مردم جمعآوری و برای ایجاد موقوفات جدید بهکار گرفته شود. وقف مشارکتی نیز زمانی است که چند نفر داراییهای خود را در یک کار خیر مشترک وقف میکنند. این روش به افراد امکان میدهد حتی با مبالغ اندک در کارهای بزرگی چون ساخت مدرسه، بیمارستان یا حمایت از نیازمندان شریک شوند. یکی از مهمترین راههای ترویج فرهنگ وقف، شفافیت و اجرای امینانه نیات واقفان است، موضوعی که سازمان اوقاف آن را سرلوحه کار خود قرار داده است.
معممی مقدم درباره مدیریت موقوفات اظهار کرد: سازمان اوقاف با سامانه جامع موقوفات، ثبت و مدیریت آنها را انجام داده و درآمدها را دقیقاً مطابق نیت واقف به مصرف میرساند؛ از کمک به نیازمندان و دانشآموزان گرفته تا حمایت از طلاب، مراکز فرهنگی و درمانی. در خصوص موقافات فاقد متوالی باید گفت برای این نوع موقوفات، سه اقدام اصلی انجام میشود؛ حفظ عین موقوفه، درآمدزایی و اجرای امینانه نیت واقف.
مدیرکل فرهنگی سازمان اوقاف و امور خیریه درباره وقف و دانشبنیانها و نوآوری در عرصه وقف توضیح داد: سازمان اوقاف برای تبدیل وقف به موتور محرک پیشرفت علمی و اقتصادی، از طرحهای دانشبنیان حمایت میکند. این اقدام وقف را در خدمت حل مسائل نوین جامعه قرار میدهد. در خصوص درآمدزایی موقوفات باید بدانیم که اوقاف با پشتوانه شرعی وقف، طرحهای سرمایهگذاری اقتصادی را اجرا میکند تا منابع پایدار برای خدمات اجتماعی و فرهنگی ایجاد شود. در پنج سال گذشته، با سرمایهگذاری در طرحهای اقتصادی و حمایت از طرحهای دانشبنیان، درآمد موقوفات رشد چشمگیری داشته است.
او با طرح این موضوع که مزرعه اوکالیپتوس اوقاف بزرگترین مزرعه اوکالیپتوس کشور توسط سازمان اوقاف ایجاد شده است، گفت: این مزرعه علاوهبر تولید چوب صنعتی و دارویی، نقش مهمی در اشتغالزایی و توسعه پایدار ایفا میکند. همچنین با بهرهگیری از زمینهای وقفی، پنلهای خورشیدی نصب شدهاند که با حفاظت از محیطزیست، برق پایدار تولید و به درآمدزایی موقوفات کمک میکند. همچنین سازمان اوقاف با اختصاص سدها و آببندانهای وقفی، همکاری با شرکتهای دانشبنیان و ایجاد مزارع پرورش ماهی در استانهای ساحلی، هم به تولید سالم و هم به اشتغال محلی و درآمدزایی پایدار کمک کرده است.
معممی مقدم درباره مولدسازی موقوفات نیز توضیح داد: در سالهای اخیر، با مولدسازی موقوفات و سرمایهگذاری اقتصادی، درآمد موقوفات بهطور چشمگیری افزایش یافته است. در ایران، در بیش از ۸۷۰۰ بقعه متبرکه بیش از ۵۰ هزار نفر هیأت امنا و خادم ثابت و افتخاری به خدمت مشغول هستند و این خادمان نقش مهمی در اداره اماکن مقدس، برگزاری مراسم مذهبی و ارائه خدمات فرهنگی و اجتماعی ایفا میکنند بر همین اساس این خادمان با حضور خود، بقاع متبرکه را به پایگاههای زنده فرهنگی و اجتماعی تبدیل کردهاند.
او با تاکید بر این موضوع که بقاع متبرکه و امامزادگان در حال تبدیل شدن به «قطبهای فرهنگی ـ اجتماعی» در استانها هستند و نقش محوری در هویت دینی جامعه ایفا میکنند، گفت: طرحهای متنوع فرهنگی و اجتماعی در بقاع، هویت دینی و اجتماعی مردم را تقویت میکند. ۸۷۰۰ بقاع متبرکه و امامزادگان در سراسر کشور بهعنوان پایگاههای فرهنگی و اجتماعی اداره میشوند و طرح «بقاع متبرکه قطب فرهنگی» به همین منظور طراحی شده است. این طرح بستری برای نقشآفرینی بیشتر امامزادگان در حوزه فرهنگ و اجتماع فراهم کرده است. شبکه گسترده بقاع متبرکه، بهعنوان «مدرسه اخلاق و معنویت»، ظرفیتی منحصر به فرد برای ترویج عفاف، حجاب، خانواده و سبک زندگی اسلامی است. بقاع امروز کلاس بزرگی برای سبک زندگی اسلامی محسوب میشوند.
مدیرکل فرهنگی اوقاف با اشاره به طرح «امامان بقاع» زمینه حضور روحانیون تماموقت در بقاع متبرکه را فراهم کرده است تا هم خدمات دینی و هم مشاوره اجتماعی به مردم ارائه شود، یادآور شد: این طرح با استقبال مردم مواجه شده و نقش مهمی در حل مشکلات اجتماعی و دینی دارد. سالانه میلیونها زائر از خدمات فرهنگی، اجتماعی و رفاهی در بقاع متبرکه بهرهمند میشوند.
بقاع امامزادگان به پناهگاه معنوی و اجتماعی مردم تبدیل شدهاند.
معممی مقدم درباره موضوعات ثبتی و حقوقی سازمان اوقاف، نیز اظهار کرد: سازمان اوقاف و امور خیریه با ثبت و مدیریت موقوفات، درآمد حاصل از آنها را با نظارت کامل از طریق سامانه جامع موقوفات به بهترین شکل ممکن دقیقاً به مصرف نیت واقف هدایت میکند و این یکی از شفافیتهای سازمان است. برخی از بزرگترین زمینهای کشاورزی، باغات و مراتع ایران از صدها سال پیش وقفی بودهاند و هنوز هم در خدمت جامعهاند این موقوفات همچنان در خدمت تولید و اشتغال هستند. سازمان اوقاف تاکنون برای موقوفات بیش از سه برابر عمر وقف، سند تکبرگ صادر کرده و هزاران پرونده حقوقی برای احقاق حقوق موقوفات پیگیری شده است و این اقدامات تضمینکننده صیانت از وقف است. در کشور بیش از ۲۷ هزار اَمین موقوفات فعالیت میکنند که بازوی اصلی سازمان در واگذاری امور به مردم هستند و این مشارکت مردم ضامن پایداری موقوفات است.
۲۵ شهریور ۱۴۰۴ - ۲۱:۰۲
مدیرکل فرهنگی سازمان اوقاف و امور خیریه از افزایش تعداد موقوفات پس از انقلاب تا حدود ۲.۵ برابر و همچنین پس از شهادت سردار قاسم سلیمانی، خبر داد و گفت: در پنج سال گذشته، با سرمایهگذاری در طرحهای اقتصادی و حمایت از طرحهای دانشبنیان، درآمد موقوفات رشد چشمگیری داشته است.
ثبت دیدگاه