کریدور زنگزور؛ فرصت یا چالش برای منطقه؟

حامیان این طرح، بر مزایای اقتصادی آن تأکید دارند: کاهش هزینه‌های ترانزیت، افزایش حجم تجارت، و تسهیل ارتباطات بین کشورهای منطقه. از این منظر، کریدور زنگزور می‌تواند بخشی از مسیر جدید همکاری‌های اقتصادی اوراسیا باشد و به رونق تجارت بین‌المللی کمک کند.
در مقابل، نگرانی‌هایی نیز مطرح است. برخی کشورها بیم آن دارند که این کریدور موجب تغییر موازنه‌های امنیتی شود یا حساسیت‌های قومی و مرزی را تشدید کند. همچنین پرسش‌هایی درباره نحوه مدیریت این مسیر، تضمین امنیت آن، و رعایت حاکمیت ملی کشور میزبان وجود دارد.
در چنین شرایطی، راهکار پایدار می‌تواند گفت‌وگو و همکاری چندجانبه باشد. اگر همه بازیگران منطقه به جای رویکرد رقابتی، به دنبال مدل‌های مشارکتی و تضمین منافع متقابل باشند، کریدور زنگزور می‌تواند به پلی برای همگرایی تبدیل شود، نه به جرقه‌ای برای تنش‌های تازه.
با وجود حساسیت‌های موجود، نباید فراموش کرد که هر پروژه ترانزیتی، زمانی به موفقیت می‌رسد که از حمایت و رضایت همه طرف‌ها برخوردار باشد. تجربه نشان داده است که مسیرهایی که بدون توافق جامع شکل می‌گیرند، در بلندمدت یا متوقف می‌شوند یا به بستری برای تنش‌های جدید تبدیل خواهند شد.
در این میان، سازمان‌های منطقه‌ای مانند سازمان همکاری اقتصادی (اکو) و حتی چارچوب‌های چندجانبه جهانی می‌توانند به‌عنوان بستر گفت‌وگو عمل کنند و نگرانی‌ها را کاهش دهند. در واقع، فرصت ایجاد شده از طریق کریدور زنگزور، اگر با دقت و تدبیر پیش برود، می‌تواند نه‌تنها یک مسیر ترانزیتی، بلکه نمادی از همکاری منطقه‌ای باشد.
آینده این طرح، وابسته به نگاه واقع‌بینانه همه بازیگران و پرهیز از تصمیمات شتابزده است. اگر منافع مشترک و احترام به حاکمیت کشورها در اولویت قرار گیرد، این کریدور می‌تواند به جای آنکه منبع نگرانی باشد، پلی به سوی ثبات و شکوفایی اقتصادی در قفقاز جنوبی و فراتر از آن باشد.
در شرایطی که جهان به سمت چندقطبی شدن پیش می‌رود، کشورهای منطقه باید بیش از گذشته بر دیپلماسی اقتصادی تمرکز کنند. کریدور زنگزور، فارغ از جنبه‌های ژئوپلیتیکی، می‌تواند بستری برای شکل‌گیری زنجیره‌های تأمین جدید و افزایش حجم تجارت بین آسیا و اروپا باشد. اما تحقق این هدف نیازمند آن است که همه طرف‌ها از نگاه صرفاً امنیتی به موضوع فاصله بگیرند و رویکردی برد–برد را در پیش گیرند.همچنین، نباید فراموش کرد که توسعه مسیرهای ترانزیتی، بدون در نظر گرفتن منافع و دغدغه‌های محلی، می‌تواند با مقاومت اجتماعی مواجه شود. مشارکت دادن جوامع محلی، ایجاد فرصت‌های شغلی و بهبود زیرساخت‌های مرتبط، می‌تواند به اعتمادسازی و تسهیل اجرای پروژه کمک کند.
در نهایت، کریدور زنگزور می‌تواند آزمونی برای سنجش توان دیپلماسی منطقه‌ای باشد. اگر این پروژه در فضایی آرام و مبتنی بر گفت‌وگو پیش رود، نه تنها از بروز بحران‌های احتمالی جلوگیری خواهد شد، بلکه زمینه‌ساز الگویی مثبت برای حل سایر اختلافات منطقه‌ای نیز خواهد بود.