به گزارش اسرار، خانه کتاب و ادبیات ایران با حمایت معاونت فرهنگی وزارت ارشاد از سال ۱۳۹۴ با هدف تقویت ویترین کتاب و برای رونق بخشیدن به بازار کتاب و ترویج کتابخوانی، تسهیلاتی را در قالب یارانه خرید کتاب از طریق کتابفروشیهای سراسر کشور به صورت مستقیم به خریداران کتاب اختصاص داد که با عنوان «طرحهای فصلی کتاب» یا عنوانهای دیگری چون «پاییزانه کتاب»، «زمستانه کتاب»، «عیدانه کتاب» و «تابستانه کتاب» وارد ادبیات بازار کتاب شد؛ طرحی که با ارائه تخفیف و سقفی برای خرید کتاب با کدملی، خریداران را در زمانهای مشخصی راهی کتابفروشیها میکرد.
اهداف و نقدها بر طرحهای فصلی فروش کتاب
اصلیترین هدف برگزارکنندگان در کنار توسعه عدالت فرهنگی در کشور و تقویت توان خرید مخاطبان کتاب، توجه به کتابفروشیها و صنعت نشر بود. متولیان این طرح معتقد بودند برگزاری طرحهای فصلی با اصلاح محل تخصیص یارانه، میتواند تاثیرات مثبتی بر رونقبخشی به بازار کتاب و صنعت نشر داشته باشد؛ هرچند در دوران برگزاری این طرح، فقط عدد و رقمهای فروش کتاب بدون ارائه گزارشهای تحلیلی ارائه میشد.
این طرح همواره با نقدهایی در میان فعالان رسانهای و صنفی این حوزه همراه بود و موافقان و مخالفان خود را داشت؛ از خرسندی برای رونقی که این طرح به کتابفروشیها میداد تا نقدهایی از این دست که طرحهای فصلی صرفا مسکّنی برای کتابفروشان است. برخی نیز معتقد بودند این طرح باعث شرطی شدن خرید کتاب به خاطر تخفیفها میشود و یادآور میشدند که یارانه به هر شکل آن، میتواند فسادآور باشد.
«کتابفروشی به وسعت ایران- آبان ۹۴»، «عیدانه کتاب ۹۵»، «تابستانه کتاب ۹۵»، «پاییزه کتاب ۹۵»، «عیدانه کتاب ۹۶»، «تابستانه کتاب ۹۶»، «پاییزه کتاب ۹۶»، «عیدانه کتاب ۹۷»، «تابستانه کتاب ۹۷»، «پاییزه کتاب ۹۷»، «تابستانه کتاب ۹۸»، «پاییزه کتاب ۹۸»، «بهارانه کتاب ۹۹»، «تابستانه کتاب ۹۹»، «پاییزه کتاب ۹۹» و «زمستانه کتاب ۹۹»، «بهارانه کتاب ۱۴۰۰» و «پاییزه کتاب ۱۴۰۰» اسامی دورههایی بود که در طول این سالها برگزار شد.
علی رمضانی – مدیرعامل خانه کتاب و دبیر سی و دومین هفته کتاب – در سال ۱۴۰۱ از جایگزینی سازمان خرید از کتابفروشیها که حالا به «بازار کتاب» تغییر نام داده، به جای طرحهای فصلی کتاب خبر داد که همان زمان در فضای مجازی و در میان فعالان حوزه نشر به برچیده شدن طرحهای فصلی تعبیر شد. آن زمان علی رمضانی درباره این تغییر به انتقاد خبرنگاران کتاب اشاره کرده بود و گفته بود «با این سامانه ما طرح فصلی نداریم، طرح همهفصلی داریم.» البته او در عین حال تاکید کرده بود با توجه به اینکه در بسیاری از شهرها کتابفروشی وجود ندارد، همۀ مردم میتوانند با این سامانه از یارانۀ عادلانه استفاده کنند.
در واقع این سامانه، یارانه خرید کتاب را به هر کد ملی اختصاص میداد و خریداران با مراجعه به سامانه میتوانستند از این یارانه بهرهمند شوند و اگر مخاطبی پیگیر جدی اخبار حوزه کتاب نبود، احتمالا از وجود چنین یارانهای بیاطلاع بود. انتقادی که امروز روشنتر شده است و به نظر میرسد به دلیل ضعف اطلاعرسانی، حتی بسیاری از کتابخوانها نیز از چنین طرحی بیاطلاعند.
۲۲ آبان ۱۴۰۳ - ۱۶:۲۶
۹ سال قبل بود که «طرحهای فصلی کتاب» که همان یارانه خرید کتاب برای خریداران از طریق کتابفروشیها است، وارد ادبیات بازار کتاب ایران شد؛ طرحی که با آزمون و خطا شروع به کار کرد، ۵-۶ سال اجرا شد و در دولت قبل به یکباره متوقف شد! توقفی که البته مدیرعامل خانه کتاب زیر بار آن نمیرود و معتقد است که «ارتقا» واژه مناسبتری برای این «توقف» است!
ثبت دیدگاه