سفر وزیر دفاع عربستان یک سفر ملی و حاکمیتی بود/ نگاه مثبت ریاض به مذاکرات ایران و آمریکا

به گزارش اسرار، «خالد بن سلمان آل سعود» وزیر دفاع عربستان سعودی روز پنجشنبه ۲۸ فروردین ۱۴۰۴ در راس یک هیات عالیرتبه وارد تهران شد. سفری کم سابقه که بلافاصله مورد توجه رسانه های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای قرار گرفت. جدا از دیدارهای مرسوم خالد بن سلمان آل سعود با همتای ایرانی و رئیس جمهور این دیدار او با رهبر انقلاب و تسلیم پیام پادشاه عربستان سعودی بود که به آغاز فصلی جدید در رابطه تهران و ریاض تعبیر شد.همزمانی این سفر با تداوم مذاکرات غیرمستقیم میان ایران و ایالات متحده برای رفع تحریم و تلاش کشورهای اسلامی برای همصدایی بیشتر در رد حملات بی امان رژیم اسرائیل به نوار غزه پیام از شکل گیری اراده سیاسی در ایران و عربستان برای تمرکز بر تامین منافع مشترک دارد.
با «علیرضا عنایتی» دیپلمات کهنه‌کار و سفیر جمهوری اسلامی ایران در عربستان سعودی درباره اهمیت سفر خالد بن سلمان آل سعود به تهران و پیام پیدا و پنهان این سفر، دلایل تمرکز تهران و ریاض بر توسعه همه جانبه روابط، دورنمای این رابطه در سایه تلاش ها برای تنش زدایی از رابطه ایران با غرب و فرصت بخشی کشورهای منطقه به تنش زدایی از رابطه با تهران گفت و گو کردیم که مشروح آن را می‌خوانید:
به نظر می رسد که تهران و ریاض شاهد فصل جدیدی در روابط دوجانبه هستند، فصلی که در آن منافع مشترک و مقابله با تهدیدهای مشترک جای تهدید انگاری از یکدیگر را گرفته است. به طور خلاصه عرض می کنید که از نظر شما که از نزدیک در حال پیگیری توسعه همه جانبه روابط هستید، چه مسائلی منجر به آغاز این فصل جدید شده است؟ برای بسیاری از مردم ما این سوال وجود دارد که چه انگیزه هایی دو کشور را پس از چند سال تنش در مسیر توسعه رابطه دوجانبه قرار داده است؟در رابطه با اینکه ما شاهد فصل جدیدی در روابط دوجانبه و فرا دوجانبه ایران و عربستان هستیم، این حرف درست است که دو کشور تصمیم گرفته‌اند دوره جدیدی از مناسبات را تجربه کنند و از گذشته‌ای که توأم با رکود و یا قطع روابط بوده، فاصله بگیرند و بنای خود را بر همکاری و هم‌ افزایی قرار دهند. این یک امر کاملاً مشهود است که طی دو سال اخیر، یعنی از مارس ۲۰۲۳ تاکنون، دیده شده است.البته در دهه ۱۳۸۰ نیز دوره‌ای مناسب در شکوفایی روابط ایران و عربستان سعودی وجود داشت که از سال ۱۳۷۶ تقریباً آغاز شد و حدود ۱۰ سال ادامه پیدا کرد. ما شاید در شرایط کنونی در برخی از شاخص‌ها، وضعیت بی‌نظیری را شاهد باشیم.عربستان با نگاهی جدید به مسائل منطقه و در قالب توسعه مناسبات با کشورهای همسایه، به اولویت‌بخشی به دیدگاه‌های اقتصادی و توسعه‌ای پرداخته است.این کاملاً درست است که دو کشور وارد فضای جدیدی از همکاری شده‌اند که برخی از اجزای آن در گذشته سابقه نداشته و برای اولین بار است که صورت می‌گیرد. اما اینکه چرا این‌گونه شد، سیاست جمهوری اسلامی ایران همواره مبتنی بر توسعه مناسبات با همسایگان بوده و بارها اعلام کرده که دستان ما برای همکاری و نزدیکی با کشورهای منطقه گشوده است.
این موضوع در دوره دولت سیزدهم مشخصاً عنوان شد و به عنوان یک اصل در چارچوب اصل حسن همجواری و توسعه سیاست همسایگی مطرح شد. در دولت چهاردهم نیز این مسئله در مقاطع مختلف از سوی رئیس‌جمهور و سایر مسئولان مورد تأکید قرار گرفت. بنابراین اولویت ‌بخشی به همسایگان در حیطه سیاست و روابط خارجی، توانست به عینیت برسد.
از طرف دیگر، عربستان سعودی نیز با نگاهی جدید به مسائل منطقه و در قالب توسعه مناسبات با کشورهای همسایه، به اولویت‌بخشی به دیدگاه‌های اقتصادی و توسعه‌ای پرداخته و این مسیر را طی کرده است. بدین ترتیب، این امر منجر شد که ایران و عربستان با درک مشترک نسبت به لزوم توسعه روابط، کار را به پیش ببرند. این درک مشترک می‌تواند راه مناسبات دو کشور را هموار کند.
سفر وزیر دفاع عربستان یک سفر ملی و حاکمیتی بود/ نگاه مثبت ریاض به مذاکرات ایران و آمریکا
ما شاهد سفر کم‌سابقه وزیر دفاع عربستان به تهران و دیدارهایی بودیم که نشان از رابطه ای متفاوت میان دو کشور دارد. دیدار او با رهبر انقلاب را چگونه دیدید؟ فکر می کنید معنا و پیام این دیدار برای منطقه و فرامنطقه بخصوص برای جهان اسلام در روزهای پرالتهابی که در نتیجه جنایت های اسرائیل در غزه می گذراند چه خواهد بود؟
این سفر اهمیت زیادی داشت و به جز بحث‌های دوجانبه و مرتبط با حوزه وزارت دفاع و همکاری‌های نظامی و دفاعی که مهم ارزیابی قرار می‌شود باید گفت وزارت دفاع در عربستان سعودی چه در دوره کنونی و چه در دوره‌های پیشین همواره به عنوان وزراتخانه حاکمیتی محسوب می‌شود.
از این منظر، سفر وزیر دفاع یک سفر ملی و حاکمیتی به حساب می‌آید. البته این دومین سفر وزیر دفاع عربستان به ایران است؛ در سال ۱۳۷۸، امیر سلطان به ایران سفر کرد و موافقت‌نامه همکاری‌های حمل و نقل هوایی بین ایران و عربستان امضا شد و به موجب این موافقت‌نامه، پروازهای مستقیم بین دو کشور آغاز گردید. در این دوره نیز، این موافقت‌نامه فعال شده و چند ماهی است که پروازهای مستقیم به مشهد برقرار شده است.
به هر حال، دیدار امیر خالد بن سلمان از ایران و ملاقات با مقامات رده اول جمهوری اسلامی ایران، به ویژه ملاقات با مقام معظم رهبری، می‌تواند چارچوب وسیع و افق بلندی را برای مناسبات بین دو کشور فراهم کند.وزیر دفاع عربستان در این ملاقات‌ها از سمت مسئولان عالی‌رتبه جمهوری اسلامی ایران از عزم جمهوری اسلامی ایران برای توسعه مناسبات بین‌المللی مطلع شد.
آقای امیر خالد در این ملاقات‌ها از سمت مسئولان عالی‌رتبه جمهوری اسلامی ایران از عزم تهران برای توسعه مناسبات بین‌المللی مطلع شدان‌شاءالله که این تبادل نظر و این سفر که طی دو سال گذشته یکی از مهم‌ترین سفرهای دوجانبه قلمداد می‌شود، بتواند حالت اجرایی پیدا کند و مناسبات ایران و عربستان توسعه یابد.
بدون شک، در سایه شرایط ملتهب منطقه و استمرار حملات رژیم صهیونیستی به غزه، همکاری ایران و عربستان بیش از هر زمان دیگری معنا و مفهوم پیدا می‌کند. در چهارچوب سازمان همکاری اسلامی، چندین بار به درخواست ایران، دیدارهایی در عربستان سعودی برگزار شده و دو کشور رایزنی‌های مستمر و مداومی را در حمایت از مسئله فلسطین به عمل آورده‌اند.
رابطه ما با عربستان سعودی فراز و فرودهای بسیاری را تجربه کرده و بر همین اساس نگرانی در افکار عمومی نسبت به تداوم این فصل جدید و تحت تاثیر عوامل سوم قرار گرفتن آن تا حدودی طبیعی است و به نظر می رسد که باید به آن پاسخی دقیق و صادقانه داد. فکر می کنید چه مسائل سیاسی و حتی اقتصادی میتواند به تعمیق این رابطه کمک کند و البته چه مسائلی این رابطه را تهدید می کند و باید با هوشیاری و هوشمندی با آن برخورد کرد؟
بله، درست است که ما در مناسبات ایران و عربستان شاهد فراز و فرودهایی بوده‌ایم. در دوره‌ای از این مناسبات، آن را «دوران طلایی» نام گذاشتیم. از سال ۱۳۷۶ به مدت ۱۰ سال، این روابط در اوج خود قرار داشت و در دو مقطع متأسفانه ارتباط دو کشور قطع شد.
اینکه کشورها در مناسبات خود دچار فراز و فرود می‌شوند، یک امر طبیعی است، اما بنا مناسبات و دیدگاه جمهوری اسلامی ایران با کشورها، به ویژه همسایگان و علی‌الخصوص عربستان سعودی، توسعه این مناسبات است و تلاش برای حفظ و تقویت روابط.
فکر می‌کنم که ما در این مسیر درست حرکت می‌کنیم و اظهاراتی که توسط مسئولین جمهوری اسلامی ایران در مقاطع مختلف بیان می‌شود و همچنین عملکرد وزارت خارجه جمهوری اسلامی ایران نشان می‌دهد که نسبت به اهمیت رابطه با عربستان سعودی تردیدی وجود ندارد.
یکی از راه‌های تقویت روابط و بیمه کردن آن، مردمی و عمومی کردن روابط است؛ به‌نحوی که تنها دو کشور در پایتخت‌ها و در عرصه‌های سیاسی، نظامی و امنیتی مناسبات خود را تعریف نکنندبارها ایران و عربستان اعلام کرده‌اند که در پی توسعه و تعمیق مناسبات هستند و تلاش می‌کنند که این روابط برادرانه را به گونه‌ای نهادینه و تقویت کنند که از میزان آسیب‌پذیری آن کاملاً کاسته شود.