«زخمِ کاری: مجازات»؛ پایان تلخ یا معجزه‌ای دوباره؟

سید اصغر نوربخش

با نگاه به اصل متن سریال «زخم کاری» که از نمایشنامه «اتللو» اقتباس شده، احتمالا مالک زن جدیدش را براساس دسیسه‌های سمیرا خواهد کشت و در نهایت هم خود را خلاص خواهد کرد. شاید هم مهدویان، قصد ندارد سریال را در این فصل، به پایان ببرد، بنابراین در اقتباس‌اش، دست خواهد برد و «مالک» را زنده نگه خواهد داشت؛ همان اتفاقی که در فصل دوم نیز رخ داد.

نتوانستم در منابع انگلیسی و ایتالیایی و حتی ترکی، معنی «اتللو» را پیدا کنم؛ نام نمایشنامه‌ای از ویلیام شکسپیر نویسنده بلندآوازه انگلیس؛ یک غمنامه تمام عیار و به یادماندنی. این متن ماندگار، حالا دستمایه نویسندگان سریال جدید محمدحسین مهدویان در شبکه نمایش خانگی شده است؛ فصل چهارم «زخم کاری» که با زیرعنوان «مجازات» این روزها در اختیار مخاطبان قرار گرفته است.

اگر بخواهم نتیجه‌ای از معنی «اتللو» بگیرم، احتمال می‌دهم که دگرگونه‌ای از «آتیلا» باشد؛ امپراتور بزرگ تاریخ اروپا در قرن پنجم میلادی. در شرق اروپا محبوب است و در غرب‌اش، نامحبوب. ماجرای اتللو شکسپیر هم درباره فرماندهی است که مقابل عثمانی‌ها ایستادگی می‌کند و در بخش هایی هم به پیروزی می‌رسد. عثمانی، در اروپای قدیم جزو روم به حساب می‌آمد که اتفاقا آتیلا با آنها دشمنی داشت.بزرگ‌ترین ویژگی مجموعه «زخم کاری» که می‌تواند آن را در تاریخ سریال‌سازی ما ماندگار کند، شفافیت متن آن است. مخاطب را بازی نمی‌دهد، گول‌اش نمی‌زند و سرکارش نمی‌گذارد. رک و صریح و صادقانه، همه پشت پرده ها را برای او رو می‌کند.حالا در «زخم کاری: مجازات» می‌توانیم شخصیت «مالک» (جواد عزتی) را با اتللو، همسان ببینیم. «سیما» (الناز ملک) هم احتمالا همان «دزدمونا»، همسر او است. «سمیرا» (رعنا آزادی‌ور) هم با تغییر جنسیتی که کار را جذاب‌تر کرده، همان آقای «یاگو» است که همه گرفتاری‌ها را نصیب اتللو کرد.نمایشنامه «اتللو» یک تراژدی است اما یادم می‌آید که آقای محمد یعقوبی سرکلاس‌های آموزشگاه سمندریان، می‌گفت که این متن، بیشتر یک کمدی است تا تراژدی. تحلیل خودش را داشت و از چند نفر دیگر هم که صاحب‌نظر بودند، این موضوع را شنیده بودم. با این حال، آنچه که در پایان متن، نصیب خواننده می‌شود، تأثر و اندوهی است که نثار سرنوشت غم‌انگیز اتللوی بیچاره می‌کند.

تا ، سه قسمت «زخم‌ کاری: مجازات» را ‌دیده‌ایم. استانداردهای مهدویان و گروه منسجم او را همچنان در این بخش می‌توانیم شاهد باشیم؛ خبری از ملال و خستگی و تکرار نیست. بزرگ‌ترین ویژگی مجموعه «زخم کاری» که می‌تواند آن را در تاریخ سریال‌سازی ما، ماندگار کند، شفافیت متن آن است. مخاطب را بازی نمی‌دهد، گول‌اش نمی‌زند و سرکارش نمی‌گذارد. رک و صریح و صادقانه، همه پشت پرده‌ها را برای او رو می‌کند.