رسول سلیمی: در حالی که جنگ اوکراین و روسیه به سومین سال خود نزدیک میشود، گمانهزنیها درباره توافقی میان اوکراین و ایالات متحده برای پایان دادن به این درگیری شدت گرفته است.
در دو روز گذشته، رسانههای بینالمللی گزارشهایی درباره پیشنویس توافقی منتشر کردهاند که ظاهراً تحت فشار دولت دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در حال شکلگیری است. این توافق که به گفته منابع خبری شامل امتیازاتی از جمله دسترسی آمریکا به منابع معدنی اوکراین در ازای تضمینهای امنیتی است، واکنشهای متفاوتی را در کییف، بروکسل و مسکو برانگیخته است.
برابر آنچه واشنگتن پست گزارش داده، پیشنویس توافق میان اوکراین و آمریکا شامل سه محور اصلی است: تضمین امنیتی بلندمدت از سوی واشنگتن برای حفاظت از اوکراین در برابر تهدیدات روسیه، واگذاری دسترسی به معادن استراتژیک اوکراین به شرکتهای آمریکایی، و فشار بر کییف برای پذیرش آتشبسی که به حضور نیروهای حافظ صلح بینالمللی منجر شود. این گزارش میافزاید که مذاکرات در سطح وزرای خارجه دو کشور در جریان است و دونالد ترامپ شخصاً بر سرعت بخشیدن به این روند تأکید دارد.
کارشناسان میگویند این ساختار توافق نشاندهنده تغییر رویکرد آمریکا از حمایت نظامی گسترده به یک استراتژی عملگرایانهتر است که منافع اقتصادی را در اولویت قرار میدهد. به نظر میرسد دولت ترامپ به دنبال کاهش هزینههای نظامی آمریکا در اوکراین و همزمان تضمین دسترسی به منابع کمیاب مانند لیتیوم و تیتانیوم است که در شرق اوکراین فراواناند.
چگونه نظر اوکراین برای توافق با طرح ترامپ جلب شد؟
پاسخ به این سوال از آنجا اهمیت دارد که رسانه اوکراینی همچون کییف پست گزارش دادند ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، پس از یک تماس تلفنی پرتنش با مقامات ارشد دولت ترامپ، به پذیرش مذاکرات روی آورده است. این رسانه مدعی است که تهدید آمریکا به کاهش کمکهای نظامی و مالی در صورت عدم همکاری، نقشی کلیدی در تغییر موضع کییف داشته است. پولیتیکو نیز در همین راستا گزارش داد که زلنسکی در دیدار با نمایندگان کنگره آمریکا در واشنگتن، تضمینهایی برای ادامه حمایت محدود دریافت کرده، مشروط به اینکه اوکراین آتشبس را بپذیرد.
ناظران سیاسی معتقدند فشار اقتصادی و نظامی آمریکا، زلنسکی را در موقعیتی قرار داده که گزینههای محدودی پیش رو دارد. کاهش حمایت اروپا به دلیل مشکلات اقتصادی داخلی کشورهای عضو اتحادیه و خستگی از جنگ، اوکراین را بیش از پیش به تصمیمات واشنگتن وابسته کرده است.
اوکراین چه داد و چه گرفت؟
اوکراینسکا پراودا که رسانه ای اوکراینی است گزارش داد که اوکراین در این توافق، کنترل برخی از معادن شرقی خود را به مدت ۲۰ سال به شرکتهای آمریکایی واگذار میکند. در مقابل، آمریکا متعهد شده است که سامانههای دفاعی پیشرفته و آموزش نظامی مداوم به اوکراین ارائه دهد، بدون اعزام مستقیم نیرو. نیویورک تایمز نیز اشاره کرد که آتشبس پیشنهادی شامل خطوط مرزی موقت است که بخشی از مناطق اشغالی را به روسیه واگذار میکند.
در مجموع این معامله برای اوکراین یک شمشیر دو لبه است. از یک سو، تضمین امنیتی میتواند از حملات بیشتر روسیه جلوگیری کند، اما از سوی دیگر، واگذاری منابع و زمین به معنای از دست دادن بخشی از استقلال اقتصادی و سرزمینی است که اوکراینیها برای آن جنگیدهاند.
انتقاد رسانههای اوکراینی به طرح پیشنهادی آمریکا چیست؟
زدرکالو تیزنیا هفتهنامه تحلیلی منتشر شده در اوکراین، در مقالهای در ۲۴ فوریه ۲۰۲۵ این طرح را «خیانت به آرمانهای اوکراین» توصیف کرد و نوشت که واگذاری معادن به آمریکا، اوکراین را به یک «مستعمره اقتصادی» تبدیل میکند. انوی نیز در همان روز گزارش داد که بسیاری از سیاستمداران اوکراینی معتقدند این توافق به نفع روسیه تمام خواهد شد، زیرا فشار نظامی مسکو کاهش مییابد بدون اینکه هزینهای بپردازد.
این انتقادات که ریشه در نگرانی از از دست دادن حاکمیت ملی دارد، مشخصا بر این نکته متمرکز است که رسانههای اوکراینی میترسند که این توافق، زلنسکی را در برابر افکار عمومی تضعیف کند و به جنبشهای اعتراضی داخلی دامن بزند.
ثبت دیدگاه