چنارهای ولیعصر بر لبه تیغ؛ احیا یا نابودی؟

بر اساس این مصوبه شهرداری تهران موظف بود از هرگونه عملیات اجرایی و عمرانی توسط بخش دولتی، عمومی و خصوصی که به درختان این خیابان آسیب می رساند جلوگیری کند. همچنین در مناطق یک، سه، شش و یازده برای پلاک هایی که در بر خیابان ولیعصر (عج) واقع شده بودند، رعایت عقب نشینی به عمق حداقل سه متر از بر ملک در ساخت و سازهای جدید الزامی بود تا از ریشه درختان خیابان ولیعصر (عج) حفاظت و از سایه اندازی جلوگیری شود.محدودیت های دیگری هم برای این ساخت و ساز در این خیابان پیش بینی شد . در دوره مدیریت پنجم شهر تهران هم طرح دیگری برای حفاظت از چنارهای خیابان ولیعصر تهیه و در کمیسیون ماده 5 مصوب شد . در این طرح در حدود ۷۰ درصد ساخت‌وسازهای خیابان ولیعصر از تقاطع انقلاب تا میدان تجریش، دارای ۶ طبقه و ارتفاع ۲۵ متر بود و این درحالی بود که متوسط ارتفاع چنارهای ولیعصر ۱۵ متر و ارتفاع ۲۵ متری است وسایه ساختمان ها همچنان بر سر درختان ولیعصر خواهند ماند .
از سوی دیگر،قطع درختان کهنسال خیابان ولیعصر در قالب طرح ساماندهی فضای سبز، واکنش‌های زیادی برانگیخته است. منتقدان خواستار شفافیت و نظارت عمومی بر این طرح شده‌اند، در حالی که مسئولان محیط زیست ضعف دیده‌بانی را عامل اصلی تخریب فضای سبز می‌دانند.
در حالی که شهرداری تهران طرح ساماندهی و احیای درختان خیابان ولیعصر را اجرا می‌کند، برخی کارشناسان و شهروندان نسبت به قطع درختان کهنسال این خیابان اعتراض دارند و خواستار شفافیت بیشتر در اجرای این طرح شده‌اند. این در حالی است که مسئولان محیط زیست نیز بر لزوم نظارت دقیق‌تر و به‌کارگیری روش‌های نوین برای حفظ فضای سبز شهری تأکید دارند.
در نشست هم‌اندیشی که اخیراً در سازمان محیط زیست برگزار شد، حسن عباس‌نژاد، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان تهران، با انتقاد از عملکرد برخی نهادها در حوزه محیط زیست شهری، ضعف نظارت و دیده‌بانی را عامل ۹۰ درصد مشکلات فضای سبز عنوان کرد. او تأکید کرد که فرآیندهای نگهداری از درختان و فضای سبز باید متحول شود و حفاظت از درختان تاریخی، به‌ویژه درختان خیابان ولیعصر، نیازمند اقداماتی فوری و جدی است.
وی پیشنهاد داد که درختان ارزشمند این خیابان به‌عنوان آثار طبیعی ملی ثبت شوند تا تحت قوانین خاص حفاظت از میراث طبیعی قرار گیرند. به گفته عباس‌نژاد، در حال حاضر بسیاری از درختان کهنسال شهر تهران، از جمله چنارهای خیابان ولیعصر، دچار آفت‌زدگی و خشکی شده‌اند و نبود برنامه‌ریزی علمی برای حفظ آنها، به نابودی تدریجی این میراث طبیعی منجر می‌شود.
آرش حسینی‌میلانی، رئیس کمیته محیط‌ زیست شورای شهر پنجم، نیز در واکنش به وضعیت درختان خیابان ولیعصر، تأکید کرد که عوامل متعددی از جمله ساخت‌وسازهای گسترده، افزایش آلاینده‌های زیست‌محیطی، احداث مترو و تغییرات در منابع آبی، شرایط نامناسبی را برای درختان چنار این خیابان رقم زده است.او تصریح کرد که در گذشته، بستر خاکی خیابان ولیعصر از طریق قنوات تغذیه می‌شد، اما این مسیرها بسته شده و سنگ‌فرش‌های جدید، مانع نفوذ آب به ریشه درختان شده‌اند. همچنین، آلودگی‌های شهری، تغییر کیفیت خاک و بی‌توجهی به اصول علمی نگهداری از درختان، موجب تضعیف و خشکیدگی آنها شده است.
شهرداری تهران اخیراً طرح ساماندهی و احیای درختان چنار خیابان ولیعصر را آغاز کرده است، اما برخی منتقدان این طرح را به جای احیا، موجب نابودی تدریجی درختان می‌دانند. به گفته آنان، در چند سال اخیر، تقریباً تمامی درختان کهنسال این خیابان توسط شهرداری قطع شده‌اند، بدون اینکه جایگزینی مناسب برای آنها در نظر گرفته شود.در همین راستا، شهروندان معترض کارزاری برای توقف قطع درختان ولیعصر تا زمان اعمال نظارت عمومی بر این طرح ثبت کرده‌اند. آن‌ها معتقدند که شهرداری باید به جای رویکرد حذف درختان، به درمان و ترمیم آنها بپردازد و از گونه‌های سازگار با شرایط تهران برای جایگزینی درختان خشک‌شده استفاده کند.
حسن عباس‌نژاد در این نشست بر اهمیت مشارکت مردمی و نظارت همگانی بر پروژه‌های شهری تأکید کرد و گفت: اگر مدیریت شهری به درستی از ظرفیت تشکل‌های زیست‌محیطی و متخصصان این حوزه استفاده نکند، مشکلات فضای سبز شهر نه‌تنها حل نمی‌شود، بلکه بحرانی‌تر خواهد شد.به گفته کارشناسان، تأمین منابع آبی پایدار، استفاده از روش‌های نوین نگهداری از درختان و نظارت دقیق بر پروژه‌های شهری، از مهم‌ترین اقداماتی است که می‌تواند از تخریب بیشتر چنارهای ولیعصر جلوگیری کند. با این حال، بی‌توجهی به این هشدارها می‌تواند در نهایت، هویت طبیعی این خیابان تاریخی را از بین ببرد.