آمارهای رسمی وزارت بهداشت از شیوع بیماری دیابت به عنوان یکی از بیماریهایی که «قاتل خاموش» نامیده می شود، حکایت دارد به طوری که ابتلا به این بیماری با رشد ۳۰ درصدی در پنج سال گذشته روبه رو بوده و شمار مبتلایان را به بیش از ۲۰ میلیون نفر افزایش داده است.
کمتحرکی، چاقی، استعمال سیگار، الکل، رژیمهای غذایی فرآوریشده رایج امروزی و همین طور کاهش مصرف میوه، سبزی و غذاهای سالم از مهمترین دلایل شیوع دیابت ذکر شده است؛ فدراسیون بینالمللی دیابت و سازمان بهداشت جهانی در سال ۱۹۹۱ میلادی و در پاسخ به رشد روزافزون دیابت در دنیا، روز ۱۴ نوامبر (۲۳ آبان) را به نام روز جهانی دیابت نامگذاری کردند.
دیابت به عنوان یکی از مهمترین علل مرگومیر و بیماری در سراسر جهان، بار اقتصادی سنگینی بر سیستم بهداشت و درمان تحمیل میکند؛ بنابراین، انجام مداخلات مبتنی بر جمعیت به منظور پیشگیری از بروز دیابت، افزایش تشخیص زودرس، تغییر در شیوه زندگی و استفاده از مداخلات دارویی جهت جلوگیری یا تأخیر در پیشرفت عوارض ناشی از بیماری بسیار حائز اهمیت است.طبق آمار بهداشت جهانی شیوع دیابت در بزرگسالان جهان ۸.۸ درصد است که از این تعداد حدود ۹۰ درصد آن دیابت نوع ۲ است. بر اساس آمارهای ثبت شده، سالانه در ایالات متحده آمریکا حدود ۲۰۰ هزار نفر به دلیل عوارض دیابت میمیرند.
آمارها نشان میدهد که شیوع دیابت در کشور، به طرز نگران کنندهای رو به افزایش است. به همین دلیل کارشناسان این حوزه بر این باورند که برای بهبود این روند در کشور لازم است تا سیاستی در جهت آگاهیرسانی افراد اتخاذ شود و در عین حال روشهای درمانی مطلوبی برای مبتلایان به این بیماری در نظر گرفته شود.
بطوریکه علیرضا رئیسی معاون بهداشت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در این زمینه هشدار داد: ۱۳ میلیون و ۶۴ هزار نفر نیز پیش دیابت دارند و اهمیت بیماریهای غیرواگیر به خصوص دیابت باید جدی گرفته شود تا در برابر بیماریهای واگیر آسیب پذیری کمتری داشته باشیم.
شکوفه نیک فر مدیر گروه اقتصاد و مدیریت دارو دانشگاه علوم پزشکی تهران نیز در این زمینه معتقد است: اینکه بیماری در زمان مناسب تشخیص داده شود، کمک می کند که بهترین درمان را برای آن در نظر گرفت. در واقع اگر بیماری به موقع تشخیص داده شود میتواند از عوارض آن به میزان زیادی بکاهد.
وی ادامه داد: علاوه بر درمان باید کیفیت زندگی، پیچیدگیهایی که به خاطر عدم درمان به وجود آمده نیز برای بیمار در نظر گرفته شود. مطالعات نشان می دهد هزینههایی که برای هر یک سال تاخیر در درمان شروع میشود حدود ۵۰ درصد به هزینههای بعدی مثل بستری در بیمارستان، مراجعه به اورژانس و دارو درمانی اضافه میکند و همین تاخیر در تشخیص حدود ۶۰ درصد از هزینههای مشکلات ناشی از دیابت را افزایش میدهد.شاید دیابت خود به تنهایی بیماری خیلی گرانی نباشد اما بعدها مشکلات قلبی و عروقی، دیالیز، پیوند اعضا، مشکلات چشم و از کار افتادگی را به همراه دارد که همین مشکلات هزینههای زیادی را برای فرد ایجاد میکند.
مدیر گروه اقتصاد و مدیریت دارو دانشگاه علوم پزشکی تهران تصریح کرد: بسیاری از مسائل توسط فرد بیمار جدی گرفته نمیشود. کاهش وزن، مراقبت زخم، مراقبت از عوارض بیماری برخی از مواردی است که باید در برنامه روتین فرد مبتلا به دیابت قرار گیرد که بسیاری افراد از آن غافل هستند.
نیک فر افزود: شما تصور کنید اگر فرد بیمار در خواب دچار افت قند شود سلولهای مغزی دچار آسیب شده و بیمار به سمت فراموشی میرود که این موضوع اهمیت توجه به این بیماری را بیش از پیش میکند. این در حالیست که جامعه سالمندی ما در حال گسترش است و ما کمربندی از متولدین دهه ۶۰ داریم که به کهنسالی و دیابت نزدیک میشود و در نتیجه هزینههای درمان به شدت بالا میرود.
وی ادامه داد: ما دیابت را جدی نمیگیریم چرا که جای آموزش در کشور خالی است. هیچچیز به اندازه آموزش نمیتواند در اصلاح سبک زندگی افراد دیابتی تاثیرگذار باشد. تنها آموزش می تواند مجموعه ای از مشکلات دیابت که به طور پیوسته خانواده با آن درگیر است را کاهش دهد.
باید به این نکته نیز توجه داشت که آموزش و آگاهسازی عموم مردم نسبت به این بیماری، نقش بسیار زیادی در کاهش شیب ابتلاء به دیابت در کشور دارد. این آموزش باید مشتمل بر سبک زندگی سالم، راههای جلوگیری از ابتلا، نشانههای اولیه بیماری، انجام آزمایشهای غربالگری و درمان بهموقع و اصولی باشد.
در شرایط کنونی اختلاف بین برآوردهای انجام شده در مورد تعداد مبتلایان به دیابت و تعداد مبتلایان ثبت شده نشان میدهد که بسیاری از افراد مبتلا به دیابت و پیشدیابت در کشور وجود دارند که خود نیز از وضعیت سلامت خود بیاطلاع هستند.تشخیص به موقع و اقدام به درمان ابتدایی و اصولی این افراد در این مرحله، میتواند از بروز بسیاری از آسیبهای آتی و تحمیل هزینههای گزاف به نظام سلامت کشور جلوگیری کند.
در همین پیوند،علیرضا استقامتی فوق تخصص غدد و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران در پاسخ به اینکه افزایش قند خون به چه مواردی بستگی دارد گفت: به طور کلی دو نوع دیابت وجود دارد. در دیابت نوع دو شایعترین علامت، بدون علامت بودن آن است. اکثر افرادی که مبتلا به دیابت هستند علائمی ندارند و به صورت اتفاقی در آزمایش قند، متوجه بیماری دیابت میشوند.
وی افزود: همچنین کسانی که علامت دیابت پیدا میکنند ممکن است دچار پرخوری، پر ادراری شوند. در برخی هم اولین علامت دیابت عارضه آن به معنای عصبی شدن، تاری در دید، احساس گز گز پا است.فوق تخصص غدد ادامه داد: دیابت نوع یک اما معمولاً علامت دار است و در سنین پایین فرد دچار آن شده و علائمی چون وزن کم کردن و پر ادراری نمایان میشود.
استقامتی در مورد اینکه چرا کنترل کردن قند خون یک امر واجب است گفت: دو هدف برای کنترل قند خون وجود دارد اول افزایش و ارتقای کیفیت زندگی و دوم پیشگیری از عوارض و به حداقل رساندن قند خون است.وی راجع به پیش دیابت توضیح داد: برای تشخیص دیابت یکسری ملاک وجود دارد. زمانی که فرد قند خون ناشتای بالای ۱۲۶ دارد دچار دیابت و زمانی که قند خون ناشتا در فردی پایینتر از ۱۰۰ باشد نرمال، بین ۱۰۰ تا ۱۲۵ باشد فرد دچار پیش دیابت است.
استقامتی افزود: در افرادی که به آزمایشگاه مراجعه میکنند و به آنها گلوکز داده میشود. اگر قند دو ساعت بعد از گلوکز کمتر از ۱۴۰ باشد نرمال، بالای ۲۰۰ یعنی فرد مبتلا به دیابت و بین ۱۴۰ تا ۱۹۹ پیش دیابت است.وی ادامه داد: در رابطه با هموگلوبین ای وان سی(Hb A1C) نیز همین است اگر ۶.۵ به بالا دیابت، کمتر از ۵.۷ نرمال و بین ۵.۷ تا ۶.۵ پیش دیابت میشود.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران راجع به تعداد دفعات انجام آزمایش قندخون توسط بیماران دیابتی اذعان داشت: افرادی که بالای ۳۵ سال باشند، هرسال باید آزمایش قند خون انجام دهند و اگر نرمال باشد هر سه سال یکبار صورت میگیرد. افرادی که زیر ۳۵ سال هستند و دچار فشار خون هستند، چربی خون بالا و بیماری قلبی عروقی و نژادهای خاصی که دیابت در آنها شایعتر است باید قند خود را چک کنند.
ثبت دیدگاه