چرا طرح پیش فروش متری مسکن در بورس اجرا نمی شود؟

توسعه عمودی شهرهای کشور از جمله برنامه‌های راهبردی است که به‌منظور ارتقا خدمات شهری، بازسازی و بازپروری بافت فرسوده و همچنین افزایش تولید و عرضه مسکن همواره مورد توجه قرار داشته است. توسعه عمودی کلان شهرهای کشور جز برنامه‌های ناگزیر در توسعه پایدار است که دولت به صورت مستقیم در تأمین بودجه و اجرای محوریت‌های آن نقش ندارد و تنها با تسهیل‌گری به واسطه برنامه‌ریزی و ایجاد مشوق‌هایی برای بخش خصوصی زمینه پویایی و اجرای آن را فراهم می‌کند.
در همین راستا طرح فروش متری مسکن در بورس از برنامه‌هایی است که سال‌ها است به‌منظور تأمین اعتبار پروژه‌های توسعه عمودی شهرها در دستور کار قرار گرفته ولی تا کنون آنچنان که باید و شاید اجرایی نشده است. به گفته بسیاری از کارشناسان تأمین اعتبار مورد نیاز برای تحقق توسعه عمودی شهرها اساس به‌وجود آمدن طرح فروش متری مسکن در بورس است.
سید مهدی هدایت، مدیرعامل سازمان نوسازی شهر تهران گفت: سال گذشته به نسبت سال ۱۴۰۱ با رشد ۱۳۸ درصدی پروانه ساخت در بافت فرسوده روبه‌رو بودیم و ۳ درصد بافت فرسوده تهران بازسازی شد. توسعه عمودی شهرهای کشور از جمله مأموریت شهرداری‌ها است که با بازسازی بافت‌های فرسوده و تعریف پروژه‌های جدید در شهرها انجام می‌شود. پیشبرد این اهداف به تنهایی از توان شهرداری‌ها خارج بوده و نیازمند ورود و سرمایه‌گذاری بخش خصوصی است چراکه پویایی شهرها به بازپروری بافت‌های فرسوده و افزایش عرضه مسکن وابسته است.
وی درباره علت تأخیر اجرای طرح پیش فروش متری مسکن در بورس افزود: طرح پیش فروش متری مسکن در قالب اوراق موازی سلف اسلامی باید مورد بررسی و تصویب سازمان بورس کالا قرار گیرد؛ متأسفانه با وجود پیگیری‌ها این اتفاق هنوز رخ نداده است و باید هرچه زودتر به تصویب برسد تا سازندگان و سرمایه‌گذاران بتوانند در قالب بورس پروژه‌های خود را عرضه کنند.
مدیرعامل سازمان نوسازی شهر تهران ادامه داد: از سوی شهرداری تمام امکانات و تدابیر اجرای این طرح اندیشیده شده اما بستر مورد نیاز برای عرضه آن به عموم جامعه فراهم نیست. معتقدیم در حوزه مسکن به واسطه افزایش عرضه می‌توان قیمت مسکن را تا حد زیادی کنترل کرد این در حالی است که در کشور برخلاف سایر کشورهای توسعه‌یافته مسکن به عنوان کالای سرمایه‌ای به‌شمار می‌رود و عرضه بیشتر مسکن هر چند تأثیر زیادی روی قیمت‌ها ندارد ولی مؤثر است.
هدایت از جمله دلایل لزوم اجرای طرح پیش فروش مسکن در بورس به گسیل نقدینگی جامعه برای ساخت و ساز مسکن اشاره کرده و ادامه داد: یکی از اصلی‌ترین عوامل ایجاد تورم در جامعه وجود نقدینگی بالا است. این در حالی است که ساخت و ساز مسکن در ایران با کمبود منابع و سرمایه روبه‌رو بوده بنابراین با گسیل نقدینگی جامعه به سمت ساخت‌وساز می‌توان دو هدف کنترل تورم و افزایش عرضه مسکن را رقم زد. در حال حاضر نیمی از جمعیت تهران مستأجر هستند و نیاز به مسکن دارند و از سوی دیگر جامعه بستر مناسبی برای سرمایه‌گذاری نقدینگی خود پیدا نمی‌کند. طرح پیش فروش مسکن در بورس به دنبال ایجاد حلقه واصله‌ای میان جذب سرمایه راکد مردم و افزایش تولید و عرضه مسکن است.
هدایت تاکید کرد: بر اساس پژوهشی که انجام شد در ۴۰ سال گذشته قیمت مسکن و زمین در مقایسه با سکه و طلا افزایش بیشتری داشته است بنابراین اگر زمینه جذب سرمایه مردمی برای ساخت مسکن فراهم شود جامعه تمایل پیدا می‌کند تا سرمایه راکد خود را به جای خرید دلار و سکه به سمت خرید مسکن سوق دهد. در حال حاضر شرایط خرید یک واحد مسکن برای بسیاری از اقشار جامعه میسر نیست. طرح پیش فروش متری مسکن می‌توان امکان خرید هر متراژ از مسکن را برای مردم فراهم کند.
وی خاطرنشان کرد: مقام معظم رهبری بارها در خصوص مهار تورم و افزایش تولید تاکید داشته‌اند تا جایی که شعارمحوری سال گذشته نیز این دو موضوع بود. طرح پیش فروش متری مسکن در بورس می‌تواند با جمع‌آوری نقدینگی جامعه از یک سو به مهار تورم کمک کند و سوی دیگر با فراهم کردن سرمایه ساخت و ساز زمینه افزایش تولید را رقم بزند؛ بنابراین هر دو محوریت فرمایشات مقام معظم رهبری در این طرح دیده شده است ولی سوال اساسی اینجاست که چرا تا کنون نتوانسته‌ایم سرمایه راکد جامعه را به سمت ساخت و ساز مسکن سوق دهیم؟
مدیرعامل سازمان نوسازی شهر تهران گفت: تا کنون تمام تجربیات ما در خصوص پیش فروش مسکن با شکست مواجه شده و جامعه ذهنیت خوبی از پیش خرید مسکن ندارد چرا که تعهدات داده شده از سوی سازندگان به درستی عمل نشده ولی در قالب این طرح تضمین و تعهدات آن به سازمان بورس تحویل و توسط سازمان بورس تضمین می‌شود. مثلاً یک پروژه تجاری یا مسکونی در خیابان تهران تعریف می‌شود؛ تمام تضمین و تعهدات آن به بورس ارائه می‌شود و سپس خریداران با خیال راحت به جای طرف شدن با سازندگان در بورس سرمایه گذاری می‌کنند.