توجه به موضوع پیری جمعیت ایران و ضرورت پرداختن به آن، زمانی جدی گرفته شد که رهبر معظم انقلاب اسلامی در این خصوص پیامها و تذکراتی ارائه کردند به طوری که گفته می شود ایشان در دهه ۹۰ (از سال ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۹) بیش از ۴۲ بار نسبت به مساله جمعیت و فرزندآوری تاکید کردند.
تاکیدها برای فرزندآوری و تلاشها در این خصوص به قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت رسید؛ بر اساس اصل ۸۵ قانون اساسی، این قانون در یک کمیسیون مشترک بررسی شد و پس از موافقت مجلس با اجرای آزمایشی آن به مدت ۷ سال، از سال ۱۴۰۱ به تأیید شورای نگهبان رسید؛ در این قانون حمایتهای ویژهای برای تشویق خانوادهها به داشتن فرزند در نظر گرفته شده اما اینکه بندهای مختلف این قانون چه میزان به افزایش نرخ رشد جمعیت کمک کند، موضوع دیگری است.
واقعیت این است که در طول ۷۰ سال گذشته نرخ باروری در جهان و به ویژه در ایران به نصف کاهش یافته و اگر در سال ۱۳۵۷ هر زن هفت فرزند داشت، اما این آمار در سال ۱۴۰۰ به ۱.۶۱ فرزند رسیده است.
هرگاه در جامعهای حداقل ۷۰ درصد از جمعیت آن در بازه سنی ۱۵ تا ۶۴ سال (سنین فعالیت و کار) باشد، آن جامعه در فرصت پنجره جمعیت تعریف میشود؛ بر این اساس «پنجره جمعیتی» فرصتی طلایی برای اصلاح ساختارهای جمعیتی و همچنین رشد و پیشرفت علمی و اقتصادی است که اگر مغتنم شمرده نشود نه تنها خود تهدید خواهد بود بلکه بعد از عبور از پنجره جمعیت امکان مدیریت و ترمیم ساختارهای جمعیتی و تحقق رشد و توسعه بسیار پایین و قریب به ناممکن میشود.
به باور کارشناسان حوزه جمعیت، ایران تا حدود سال ۱۴۱۵ در فرصت پنجره جمعیت قرار دارد و از حدود ۲۰ سال آینده با بسته شدن پنجره جمعیت روبرو میشود بنابراین فرصت کمی برای ترمیم وضعیت جمعیتی وجود دارد و اگر غفلت شود، تا سه دهه آینده ایران اسلامی یکی از سه کشور سالمند جهان خواهد بود.
به تازگی مرکز آمار ایران پیش بینی خود را از مقوله جمعیت و نیروی انسانی طی ۲۰ سال آینده یعنی در بازه زمانی (۱۳۹۶ تا ۱۴۱۵) منتشر کرده است. بر این اساس در سال ۱۳۹۶ جمعیت ایران ۸۱ میلیون و ۵۳ هزار نفر شامل ۴۱ میلیون و ۴۰ هزار نفر مرد و ۴۰ میلیون و ۱۳ هزار زن بوده است؛ از این تعداد ۶۰ میلیون و ۳۰۴ هزار نفر در مناطق شهری و ۲۰ میلیون و ۷۴۹ هزار نفر در مناطق روستایی ساکن بودهاند.
اما پیشبینیهای این مرکز نشان میدهد جمعیت کل کشور در سال ۱۴۱۵ به رقم ۹۱ میلیون و ۴۴۶ هزار نفر خواهد رسید که از این تعداد، ۴۵ میلیون و ۹۲۸ هزار مرد، ۴۵ میلیون و ۵۱۸ هزار زن خواهند بود؛ ۷۳ میلیون و ۲۴۳ هزار نفر از آنان در مناطق شهری و ۱۸ میلیون و ۲۰۳ هزار نفر در مناطق روستایی ساکن خواهند بود و البته تعداد ساکنان روستایی ۲ میلیون و ۵۴۶ نفر نسبت به سال ۹۶ ریزش خواهد داشت.
جامعه مورد سرشماری؛ اعضای همه خانوارهای معمولی ساکن، موسسه ها و گروهی که اقامتگاه معمولی آنان در زمان سرشماری در ایران قرار دارد و نیز اعضای تمامی خانوارهای معمولی غیر ساکن کشور، جامعه مورد سرشماری را تشکیل می دهند.
اعضای هیاتهای سیاسی و سفارتخانههای خارجی در ایران و افراد خانوار آنان جزو جامعه مورد سرشماری محسوب نمیشوند، اما ایرانیان عضو هیاتهای سیاسی و سفارتخانههای ایران در خارج از کشور و افراد خانوار آنان، جزو جامعه مورد سرشماری به حساب میآیند.
۱۲ تیر ۱۴۰۳ - ۲۲:۳۱
پنجره جمعیتی ایران به دلیل سیاست تحدید فرزندآوری در دهههای گذشته، افق مناسبی را نشان نمیدهد به طوری که ایران سومین کشور در سرعت پیر شدن جمعیت است و اگر وضعیت به همین منوال باشد، در سیاهچاله جمعیتی گرفتار میشود.
ثبت دیدگاه