مثلثِ طلایی در چشم‌پزشکی؛ وقتی داده و هوش مصنوعی در خدمتِ اعتمادِ بیمار قرار می‌گیرند

مثلثِ طلایی در چشم‌پزشکی؛ وقتی داده و هوش مصنوعی در خدمتِ اعتمادِ بیمار قرار می‌گیرند

 در عصری که هوش مصنوعی و فناوری‌های نوین مرزهای دقت را در پزشکی جابه‌جا کرده‌اند، بزرگ‌ترین چالشِ یک مرکز درمانی، نه فقط تجهیزات، که حفظ پیوند میان «داده‌های سرد علمی» و «اعتماد گرمِ بیمار» است.

به گزارش خبرنگار اسرار ،نشست خبری مرکز جراحی چشم پارسیان که ۲۵ مردادماه در سالن همایش‌های مجتمع مطبوعات اصفهان برگزار شد، روایتگرِ شکل‌گیریِ یک «مثلث طلایی» در چشم‌پزشکی بود؛ مسیری که در آن فناوری و کلان‌داده‌ها تنها زمانی معنا می‌یابند که در خدمتِ انسانیت و کاهش دغدغه‌های بیمار قرار گیرند. دکتر محمد قریشی و تیم متخصصان این مرکز، در این نشست از آینده‌ای سخن گفتند که در آن جراحی، پژوهش و اخلاقِ حرفه‌ای، در یک نقطه تلاقی می‌کنند.

این رویداد که با حضور دکتر محمد قریشی (فوق‌تخصص قرنیه و رئیس مرکز)، دکتر علیرضا پیمان (فلوشیپ قرنیه) و دکتر حمید ستوده‌فر (مدیرعامل مرکز) برگزار شد، ترسیم‌کننده تصویری متفاوت از چشم‌پزشکیِ مدرن بود؛ تصویری که در آن «درمان» تنها بخشی از یک پازل بزرگ‌تر است که «پیشگیری»، «داده‌کاوی»، «تاب‌آوری اقتصادی» و «مسئولیت اجتماعی» اضلاع دیگر آن را تشکیل می‌دهند.

دکتر محمد قریشی: اولویت؛ حفظ نگاه به چشم بیمار، نه جیب او

دکتر محمد قریشی، رئیس مرکز جراحی چشم پارسیان، سخنان خود را با تأکید بر تغییر پارادایم در نظام سلامت آغاز کرد. او با اشاره به ضرورت عبور از درمان‌محوری به سمت پیشگیری، تصریح کرد: «بسیاری از بیماری‌های چشمی در مراحل اولیه بدون علامت هستند. بیمار زمانی که با علائم بالینی واضح مراجعه می‌کند، ممکن است فرصت طلایی درمان از دست رفته باشد. از همین رو، معاینات دوره‌ای برای گروه‌های پرخطر، از جمله سالمندان، بیماران مبتلا به دیابت و فشار خون، افراد با سابقه خانوادگی و حتی کودکان، نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت است.»

قریشی در بخش دیگری از سخنان خود، به چالش‌های جدی اقتصادِ سلامت پرداخت. وی با اشاره به نوسانات ارزی و تأثیر آن بر تأمین تجهیزات پزشکی، گفت: «بسیاری از قطعات و دستگاه‌های پیشرفته چشم‌پزشکی با ارز تهیه می‌شوند، در حالی که درآمد مراکز درمانی ریالی است. این تضاد، فشار مضاعفی بر مراکز تخصصی وارد کرده و ادامه فعالیت را به یک مبارزه اقتصادی تبدیل کرده است. با این حال، معتقدیم این شرایط نباید به قیمت کاهش کیفیت درمان یا محرومیت بیماران تمام شود.»

او در یکی از تأثیرگذارترین بخش‌های نشست، با بیان جمله‌ای که به فلسفه کاری این مرکز تبدیل شده است، گفت: «ما به جیب بیمار نگاه نمی‌کنیم، به چشم بیمار نگاه می‌کنیم.» این جمله که در واقع مانیفستِ مرکز پارسیان در برخورد با بیماران است، با خبرِ اقدام در جهت مسئولیت اجتماعی همراه شد. قریشی از توافق با مجموعه‌های مختلف برای فراهم کردن امکان دریافت تسهیلات درمانی توسط بیماران کم‌بضاعت خبر داد؛ اقدامی که به گفته وی، با هدف حذف موانع مالی از مسیر درمان و پرداخت اقساطی هزینه‌ها طراحی شده است تا هیچ بیماری به دلیل تنگنای مالی از خدمات تخصصی محروم نماند.

دکتر علیرضا پیمان: هوش مصنوعی، ابزارِ کمکی است، نه جایگزین

دکتر علیرضا پیمان، فلوشیپ قرنیه، در ادامه این نشست به تشریح پیچیدگی‌های جراحی‌های مدرن اصلاح عیوب انکساری پرداخت. وی با بررسی تفاوت‌های روش‌های LASIK، Femto-LASIK و SMILE، تأکید کرد که تصمیم‌گیری برای جراحی نباید تحت تأثیر تبلیغات یا فشارهای روانی قرار گیرد: «شرایط قرنیه، شماره چشم و سلامت عمومی سطح چشم باید توسط متخصص بررسی شود تا مشخص گردد آیا فرد اساساً کاندید مناسب جراحی است یا خیر. پزشکی خوب، گاهی اوقات در انصراف دادنِ بیمار از یک اقدام غیرضروری معنا می‌شود.»

دکتر پیمان در بخش دیگری از سخنان خود به بحثِ داغ «هوش مصنوعی» در پزشکی ورود کرد و گفت: «هوش مصنوعی در تحلیل تصاویر پزشکی، شناسایی الگوهای پیچیده بیماری و پیش‌بینی روندِ برخی بیماری‌های چشمی، یک جهش بزرگ محسوب می‌شود. این فناوری می‌تواند حجم انبوهی از اطلاعات را با سرعتی که برای انسان ممکن نیست، تحلیل کند. با این حال، باید توجه داشت که این فناوری، یک دستیارِ هوشمند است، نه جایگزین پزشک.»

وی افزود: «مسئولیت نهایی تفسیر شرایط بیمار و تصمیم‌گیری برای درمان، همچنان بر عهده پزشک است. فناوری قرار است به پزشک کمک کند تا دقیق‌تر، سریع‌تر و با کمترین خطا عمل کند؛ بنابراین در نگاه ما، هوش مصنوعی بدون حضورِ قضاوت بالینیِ انسانی، فاقد کاراییِ لازم است.»

دکتر حمید ستوده‌فر: تبدیل داده‌های بالینی به سرمایه‌های دانشی

دکتر حمید ستوده‌فر، مدیرعامل مرکز جراحی چشم پارسیان، در تبیین ضلع سوم این مثلث طلایی، تمرکز خود را بر مدیریت داده‌ها و ظرفیت‌های پژوهشی معطوف کرد. وی با بیان اینکه هر پرونده درمانی تنها یک سابقه پزشکی نیست، بلکه یک منبع غنی از داده‌های علمی است، اظهار داشت: «مرکز ما در طول سال‌های فعالیت خود، حجم عظیمی از اطلاعات پزشکی را جمع‌آوری کرده است. این داده‌ها، اگر به شکل صحیح تحلیل شوند، می‌توانند زمینه‌ساز انجام پژوهش‌های علمی و کاربردی شوند.»

به گفته دکتر ستوده‌فر، پیوند میان مرکز درمانی و مراکز آکادمیک (دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌ها) می‌تواند به پلی برای تبدیل تجربه بالینی به «دانش» تبدیل شود. وی تصریح کرد: «هدف ما این است که این اطلاعات را در اختیار پژوهشگران، اساتید و دانشجویان قرار دهیم تا با شناخت بهتر الگوهای بیماری، پاسخ پرسش‌های بی‌پاسخِ حوزه چشم‌پزشکی ایران را بیابند.» بدین ترتیب، مرکز درمانی از یک محلِ صرفِ ارائه خدمات، به یک «کانون تولید دانش» ارتقا می‌یابد.

نوآوری در بطن محدودیت: تحققِ توانمندی داخلی

یکی دیگر از مباحث برجسته این نشست، موضوع «تاب‌آوری اقتصادی و نوآوری» بود. دکتر قریشی با اشاره به تولید پنج قطعه تخصصی با همکاری شرکت‌های دانش‌بنیان داخلی، از یک دستاورد بزرگ خبر داد. او توضیح داد که در یک مورد خاص، به دلیل محدودیت‌های تأمین، طراحی ابتکاریِ یکی از قطعات توسط تیم داخلی نه تنها مشکل را برطرف کرد، بلکه هزینه‌های جاری را نیز به‌طور محسوسی کاهش داد.

این تجربه موفق، ثابت کرد که نوآوری لزوماً به معنای خرید گران‌ترین تجهیزات خارجی نیست؛ بلکه به معنای یافتن راهکارهای هوشمندانه برای حل چالش‌هایِ ملموسِ پیش‌رو است. این رویکرد، در کنارِ مدیریت منابع و استفاده از ظرفیت‌های بومی، به مرکز کمک کرده است تا در بحبوحه فشارهای ارزی، همچنان پیشرو باقی بماند.

چشم‌پزشکیِ پارسیان؛ پیوندِ دانش، فناوری و اخلاق

به گزارش اسرار ،نشست خبری مرکز جراحی چشم پارسیان، تصویری چندوجهی از چشم‌پزشکیِ فردا ارائه داد؛ حوزه‌ای که در آن فناوری به عنوان ابزاری برای دقت بیشتر، داده به عنوان زیربنای پژوهش، و اقتصاد به عنوان چالشی که نباید مانع انسانیت شود، تعریف شده است. مرکز پارسیان با ادغام این سه ضلع (فناوری، داده و اعتماد بیمار)، به دنبال مسیری است که در آن «سلامت بینایی» نه یک کالای لوکس، بلکه حقی است که با بهره‌گیری از هوش مصنوعی، تخصص نیروی انسانی و مسئولیت اجتماعی، برای طیف گسترده‌تری از بیماران قابل دستیابی خواهد بود.

در پایان، آنچه از این نشست به دست آمد، فراتر از گزارش عملکرد یک مرکز درمانی بود؛ بلکه مانیفستی بود که نشان می‌داد آینده این حوزه، نه فقط در گروِ دستگاه‌های پیشرفته‌تر، بلکه در گروِ پیوندِ عمیق‌ترِ دانش و اخلاق با نیازهای واقعی جامعه است؛ جایی که فناوری شاید بهتر ببیند، اما این «انسان» است که همچنان مسئولیتِ نهایی را بر عهده دارد و بیمار، تنها معیارِ موفقیت باقی می‌ماند.

خبرنگار:محبوبه عزیز