.همزمان، طرفهای مقابل متعهد میشدند که در همین بازه زمانی تمامی تحریمهای هستهای و شش قطعنامه تحریمی شورای امنیت سازمان ملل علیه ایران لغو شود. طرفین سرانجام پس از دو سال مذاکره فشرده توافق کردند که مدت اعتبار برجام ۱۰ سال تعیین شود. همچنین مقرر شد تحریمهای تسلیحاتی در سال پنجم و تحریمهای موشکی در سال هشتم اجرای برجام لغو شود. این توافقها به همراه جزئیات دقیق آن، در قطعنامهای جدید با عنوان قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد ثبت شد.بر اساس بند ۸ این قطعنامه، تصریح شده است که ۱۰ سال پس از اجرای برجام – یعنی در ۱۸ اکتبر ۲۰۲۵ – اعتبار قطعنامه ۲۲۳۱ به پایان میرسد. پایان این قطعنامه به این معناست که تمامی تعهدات نظارتی مندرج در برجام خاتمه مییابد و از آن پس، برنامه هستهای ایران صرفاً مشمول قواعد عمومی آژانس بینالمللی انرژی اتمی خواهد بود. به بیان دیگر، ایران پس از این تاریخ نیازی به اجرای تعهدات فراتر از استانداردهای متعارف نظارتی نخواهد داشت و همان قواعدی را رعایت میکند که برای سایر کشورهای عضو آژانس نیز اعمال میشود.متن قطعنامه ۲۲۳۱ به روشنی تأکید میکند که پس از گذشت ۱۰ سال از اجرای برجام، برنامه هستهای ایران به یک برنامه عادی و غیرتحریمی تبدیل میشود و تمام محدودیتها و شش قطعنامه تحریمی پیشین شورای امنیت لغو خواهند شد. با در نظر گرفتن این مقدمات، میتوان گفت بند ۸ قطعنامه ۲۲۳۱ یکی از برجستهترین دستاوردهای حقوقی و سیاسی مذاکرات چندجانبه بینالمللی محسوب میشود. روز تاریخی پایان اعتبار قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل نیمهشب گذشته فرا رسید.بر اساس این مقرره، تمامی محدودیتها علیه برنامه هستهای ایران از همان زمان لغو شد و ایران از این پس تنها مشمول مقررات عمومی نظارتی آژانس بینالمللی انرژی اتمی خواهد بود؛ همان استانداردهایی که دیگر کشورهای عضو معاهده NPT نیز پذیرفته و رعایت میکنند. بنابراین این رخداد نقطه عطفی در تاریخ فرآیند بینالمللی بررسی پرونده هستهای جمهوری اسلامی ایران محسوب میشود. در این میان، تنها آمریکا و سه کشور اروپایی بودند که برخلاف دیدگاه غالب کشورهای جهان و روند بینالمللی، تلاش کردند تا با نادیده گرفتن و نقض سیستماتیک تعهدات خود در برجام، به هر شکل ممکن از پایان یافتن عمر قطعنامه ۲۲۳۱ جلوگیری کنند.این اقدام عملاً بهعنوان پوششی برای عدم پایبندی آنان به تعهدات برجام و مصوبات شورای امنیت تعبیر میشد. با این حال، این کشورها به خوبی آگاه بودند که با توجه به حمایت گسترده بینالمللی از دیپلماسی چندجانبه و مفاد قطعنامه ۲۲۳۱، امکان تصویب مصوبهای از سوی شورای امنیت برای تمدید عمر قطعنامه وجود ندارد. روشن بود که ارائه هر پیشنویس جدید برای تمدید اعتبار قطعنامه ۲۲۳۱، به منظور جلوگیری از پایان نظارتهای هستهای مندرج در برجام و ممانعت از لغو تحریمهای قبلی شورای امنیت، حداقل نیازمند وجود اجماع میان پنج عضو دائم شورای امنیت است؛ اجماعی که در شرایط فعلی قابل تحقق نبود.
ثبت دیدگاه