رشد 158 درصدی قیمت دلار در دوره سکانداری فرزین بر بانک مرکزی!

محمدرضا فرزین در هشتم دی‌ ۱۴۰۱ با حکم رئیس‌ جمهوری وقت به عنوان رئیس کل بانک مرکزی منصوب شد. او در حالی سکان سیاست پولی کشور را در دست گرفت که قیمت دلار بازار آزاد حوالی 41 هزار و 600 تومان بود. ماموریت اصلی فرزین، مهار نوسان و بازگرداندن ثبات به بازار عنوان شد؛ ماموریتی که مسیر پرپیچ‌وخمی را طی مدت یادشده پشت‌ سر گذاشته است. قیمت دلار طی بیش از دو سال گذشته یعنی از زمان سکانداری فرزین بر بانک مرکزی تا کنون، حدود 158 درصد، معادل ۶۶ هزار تومان رشد قیمت را تجربه کرده است.فرزین در دوران مدیریت خود تلاش کرد با ابزارهای متنوعی از جمله سامانه‌های چندنرخی (مرکز مبادله، تالارهای ارزی، سهمیه خدماتی و مسافرتی)، بازار را زیر چتر کنترل نگه دارد. به نظر می‌رسد سیاست فرزین بر پایه مدیریت انتظارات از طریق نرخ‌های رسمی است؛ اما در برخی مقاطع از ارزپاشی یا تزریق مستقیم ارز به بازار آزاد هم استفاده کرده است.اما تجربه نشان داده، این کنترل بیشتر از جنس تثبیت مقطعی است، نه مهار پایدار؛ زیرا دلار در هر سال پس از چند ماه سکون، دوباره مسیر صعودی خود را از سر گرفته است.در هفته‌های اخیر، قیمت دلار با وجود عبور از قله‌های جدید، وارد فاز سکون پس از جهش شده است. رفتاری که تحلیلگران آن را نتیجه پنج عامل اصلی، تعادل موقت بین خریداران و فروشندگان، سکوت هدفمند سیاست‌گذار، کاهش قدرت نقدینگی سفته‌بازانه، کاهش فاصله دلار آزاد و رسمی و انتظارات تورمی در وضعیت انتظار می‌دانند.تحلیلگران اقتصادی معتقدند بازیگران بزرگ فعلاً در حال ارزیابی قیمت‌های جدید هستند و از ورود سنگین به بازار خودداری می‌کنند. از سوی دیگر بخش زیادی از سرمایه‌های دلالی به سمت بازارهای دیگر رفته و عملاً سوخت تازه‌ای برای جهش وجود ندارد. همچنین نزدیکی نرخ‌های بازار آزاد و «تالار دوم» مرکز مبادله، انگیزه برای نوسان‌گیری را کم کرده است.بانک مرکزی معمولاً بعد از جهش‌های بزرگ، سیاست‌های خنک‌کننده اجرا می‌کند. تزریق محدود ارز، نظارت بر تقاضای خدماتی و مهم‌تر از همه، ارسال سیگنال سکوت؛ یعنی نه تایید و نه انکار جهش. این سیاست سکوت باعث می‌شود بازار حس کند دولت با نرخ جدید مشکلی ندارد. بنابراین دلار در همان محدوده جا خوش می‌کند تا سیاست بعدی اعلام شود. با این وجود فعالان ارزی معتقدند که سکوت بانک مرکزی بیش از آنکه نشانه ثبات باشد، بیانگر فقدان تصمیم تازه است. بازار ارز در دوره فرزین، میان مدیریت و مداخله در رفت‌وبرگشت است. قیمت دلار امروز نه آرام گرفته و نه آماده جهش تازه است؛ فقط در نقطه‌ای ایستاده که همه چیز، از تصمیم سیاست‌گذار گرفته تا انتظارات جامعه، در حالت مکث و بی‌عملی قرار دارد.