نازیلا یوسفی بهمناسبت هفته پیشگیری از مسمومیتها با بیان اینکه از سال 1385 بهصورت هماهنگ در کل کشور هفته اول آبان ماه بهعنوان هفته پیشگیری از مسمومیتها نامگذاری شده است، اظهار کرد: شعار امسال این هفته، «با پیشگیری آگاهانه از وقوع مسمومیتها، زندگی را ایمنتر کنیم» است که با هدف افزایش آگاهی عمومی و تقویت اقدامات پیشگیرانه از مسمومیتها برگزار میشود.
وی افزود: زندگی صنعتی جوامع کنونی و دسترسی آسان به انواع مواد شیمیایی، داروها، سموم و… بدون داشتن اطلاعات کافی از نحوه نگهداری، مصرف، عوارض، خطرات و هشدارهای مربوط به آن، شیوع مسمومیتهای اتفاقی و تعمدی را بهمیزان زیادی افزایش داده است.یوسفی با بیان اینکه بسیاری از ضایعات ناشی از بروز مسمومیتها بهسادگی قابل پیشگیری هستند، گفت: با نگاهی نو به روند آموزش نحوه پیشگیری از مسمومیتها میتوان بسیاری از مسمومیتها را به حداقل رساند.
مدیرکل دفتر نظارت و پایش فرآوردههای سلامت سازمان غذا و دارو با بیان اینکه گاهی اوقات بیتوجهی به اصول ایمنی در نگهداری صحیح داروها و مواد شیمیایی در منزل، میتواند منجر به عوارض دائمی و آزاردهنده ناشی از مسمومیتها بهویژه در کودکان شود، تصریح کرد: دسترسی آسان به دارو در منازل و عدم نگهداری صحیح آنها همراه با افزایش تعداد بیماران افسرده و آگاهی عامه مردم از قابلیت سمّیتزایی برخی داروها، متأسفانه جامعه را نسبت به مسمومیتهای ناشی از داروها آسیبپذیرتر کرده است.
وی با بیان اینکه ستاد مرکزی اطلاعرسانی داروها و سموم بهعنوان اصلیترین مرجع ارائه آمار مسمومیتهای کشور هرساله اقدام به جمعآوری و ارائه آمار مسمومیتها از منابع مختلف میکند، گفت: در سال 1403، آمار کل مسمومیتها 276 هزار و 138 نفر بوده که 38.5 درصد آنها مسمومیتهای دارویی بوده است.یوسفی افزود: 22 درصد مسمومیت با مواد اعتیادآور، 20.7 درصد مسمومیت با مواد شیمیایی، 16.2 درصد مسمومیت با گزش جانداران سمی، 1.9 درصد مسمومیت با مواد غذایی و 0.7 درصد مسمومیت با قارچها و گیاهان سمی بوده است.
مدیرکل دفتر نظارت و پایش فرآوردههای سلامت سازمان غذا و دارو درباره آمار مسمومیتها در نیمه نخست سال 1404 نیز بیان کرد: در ششماهه اول سال 1404، آمار کل مسمومیتها 128 هزار و 559 نفر نفر بوده که این آمار شامل 34.1 درصد مسمومیت دارویی، 21.9 درصد مسمومیت با مواد اعتیادآور، 21.2 درصد مسمومیت با گزش جانداران سمی، 19.7 درصد مسمومیت با مواد شیمیایی، 2.1 درصد مسمومیت با مواد غذایی و یک درصد مسمومیت با قارچها و گیاهان سمی بوده است.
یوسفی خاطرنشان کرد: براساس اعلام سازمان پزشکی قانونی کشور در سال 1403، تعداد 10 هزار و 922 نفر و در پنج ماه اول سال جاری 4232 نفر از هموطنانمان بر اثر بروز انواع مسمومیتها جان باختهاند. وی با هشدار به اینکه مسمومیتهای دارویی بیشترین مسمومیتی بوده که در سال اخیر منجر به فوت شده است، توضیح داد: به این ترتیب که در سال 1403، 42.5 درصد و در پنج ماه اول سال 1404، 48.4 درصد از مرگومیرها بهدلیل مسمومیت، با داروها اتفاق افتاده است.
مدیرکل دفتر نظارت و پایش فرآوردههای سلامت سازمان غذا و دارو درباره بیشترین داروهایی که منجر به مسمومیت شدهاند نیز تصریح کرد: بیشترین مسمومیت با داروها که به بیمارستانهای مرجع مسمومیت در کشور در سال 1403 مراجعهکردهاند، بهترتیب بنزودیازپینها 33 درصد، داروهای مسکن غیرمخدر 16.9 درصد، داروهای ضدافسردگی 9 درصد، آنتیسایکوتیکها 4.6 درصد، دیگوکسین و داروهای قلبی 3.5 درصد، آمفتامین و محرکهای CNS بهمیزان 3.2 درصد و آنتیبیوتیک 2.6 درصد بوده است. مسمومیت با داروهای کنتراسپتیوها (ضدبارداری) 1.3 درصد و کورتون نیم درصد شیوع کمتری دارند، 25 درصد مسمومیتها هم با سایر داروهاست.یوسفی متذکر شد: در سال 1403 بیشترین مسمومیت دارویی بهترتیب در شهرهای تهران، اهواز، مشهد، کرج و لرستان گزارش شده است.
در همین پیوند، دکتر عادله صاحبنسق متخصص داروسازی بالینی به مناسبت فرا رسیدن هفته پیشگیری از مسمومیتها، با اشاره به اینکه مسمومیت دارویی شایعترین نوع مسمومیت در کشور است، بر لزوم پرهیز از مصرف خودسرانه دارو و رعایت اصول نگهداری ایمن آنها تأکید کرد.
فلوشیپ فوق تخصص فارماکوتراپی و مراقبتهای ویژه با بیان اینکه مصرف خودسرانه داروها بدون تجویز پزشک میتواند خطرات جدی برای سلامت داشته باشد، گفت: با مصرف بیرویه یا نادرست داروها، بهویژه در کودکان و سالمندان، احتمال بروز مسمومیت و حتی مرگ افزایش مییابد.
وی افزود: شایعترین علت بروز مسمومیت در جهان، مصرف داروها بیش از مقادیر درمانی است و در کشور نیز بخش قابلتوجهی از موارد ثبتشده در مراکز اطلاعرسانی داروها و سموم، به مسمومیت دارویی مربوط میشود.صاحب نسق تصریح کرد: دهان شایعترین مسیر ورود سموم به بدن است، از این رو داروها باید دور از دید و دسترس کودکان، در ارتفاع بالا و داخل کمدهای مجهز به قفل نگهداری شوند.
این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی ادامه داد: در هنگام بیماری کودکان، والدین باید مراقب باشند تا داروی تکراری به کودک داده نشود و داروی تببر مانند استامینوفن را تنها براساس سن و وزن کودک و با مشورت پزشک یا داروساز مصرف کنند، زیرا مصرف بیشازحد این دارو میتواند موجب آسیب کبدی شود.
وی بر لزوم نظارت خانوادهها بر مصرف دارو در سالمندان تأکید کرد و گفت: فراموشی، تشابه ظاهری داروها یا ناتوانی در خواندن برچسبها از عوامل تکرار مصرف دارو در سالمندان است؛ بنابراین بهتر است مصرف داروها یادداشت شود یا از جعبههای تقسیمبندیشده استفاده شود.صاحبنسق اظهار داشت: مصرف بیرویه داروهای مسکن، استامینوفن یا داروهای اعصاب و روان میتواند موجب تخریب کبد و کلیه یا بروز مسمومیتهای شدید شود. همچنین داروهای بیماران افسرده یا افرادی که سابقه اقدام به خودکشی دارند باید با دقت و دور از دسترس آنها نگهداری شود.
وی با اشاره به اهمیت حفظ خونسردی در مواجهه با فرد مسموم گفت: در صورت مشاهده بستههای داروی مصرفشده در کنار فرد بیهوش، از القای استفراغ خودداری کرده و بستههای دارویی را همراه بیمار به بیمارستان ببرید. در این موارد، تماس فوری با شماره ۱۹۰ (مرکز اطلاعرسانی داروها و سموم، داخلی ۳، کد ۲) یا با اورژانس ۱۱۵ ضروری است.
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی بیان کرد: بسیاری از شربت های دارویی، بعد از باز شدن درب آن، حداکثر تا یک ماه امکان استفاده دارند که در مورد شربت های آنتی بیوتیکی، این مدت کوتاه تر و برای دو هفته و برای قطرههای چشمی، حداکثر یک ماه می باشد.بنابر اعلام وزارت بهداشت، صاحبنسق تصریح کرد: بنابراین، بایستی از مصرف باقی مانده آن، بعد از مدت مذکور خودداری کرد. چرا که خطر آلودگی میکروبی، کاهش اثربخشی دارو و یا تبدیل دارو به مواد سمی وجود دارد و سلامت فرد را به خطر می اندازد.
متخصص داروسازی بالینی در پایان تأکید کرد: رعایت توصیههای دارویی پزشکان و داروسازان، پرهیز از مصرف خودسرانه دارو و نگهداری صحیح داروها در خانه، از مهمترین راهکارها برای پیشگیری از بروز مسمومیتهای دارویی است.هفته اول آبانماه به عنوان هفته پیشگیری از مسمومیتها نامگذاری شده و هدف از اجرای برنامههای آن، افزایش آگاهی عمومی در خصوص مصرف ایمن داروها و کاهش بروز مسمومیتهای دارویی و شیمیایی در جامعه است.
ثبت دیدگاه