خانه‌دار شدن از رویا به آرزو بدل شده است!

شهریورماه ۱۴۰۴ در حالی سپری شد که بازارها با التهاب قابل توجهی همراه بودند؛ بازار مسکن همچنان در وضعیت رکودی قرار داشت و سایر بازارهای موازی نیز با نوسانات چشمگیری مواجه شدند. نرخ تورم عمومی نیز افزایش یافت و به عدد ۳۷.۵ درصد رسید. به این ترتیب، اقتصاد کشور در این ماه با رشد نسبی قیمت‌ها روبه‌رو شد و شتاب تورم در شهریورماه نسبت به مردادماه شدت گرفت.
بررسی‌ها نشان می‌دهد بازار مسکن در شهریور 1404 همچنان در وضعیت رکودی قرار داشته، اما در آخرین ماه تابستان و تا پیش از افزایش ریسک‌های سیاسی، بخشی از تقاضای مصرفی هم وارد بازار شده است. با این حال این میزان نتوانسته بازار مسکن را از تله رکودی نجات دهد.
این در حالی است که بازارهای موازی مانند طلا، سکه و حتی دلار، بازدهی کم‌سابقه‌ای را تجربه کردند و با جهش قیمتی چشمگیری مواجه شدند. نگرانی‌ها از فعال‌سازی مکانیسم ماشه و بازگشت تحریم‌های سازمان ملل، فضای بازارهای مالی را ملتهب کرد و موج جدیدی از تقاضا را به این بازارها کشاند.
متوسط قیمت هر متر واحد مسکونی در مرداد ۱۴۰۴ حدود ۱۲۲ میلیون و ۴۶۰ هزار تومان برآورد می‌شد. بر این اساس، طبق محاسبات داده‌های مرکز آمار و با توجه به تورم اعلامی مسکن، انتظار می‌رود میانگین قیمت هر متر خانه در شهر تهران، طی شهریورماه سال جاری، به متری ۱۲۵ میلیون و ۸۳۰ هزار تومان رسیده باشد.
بنابراین، قیمت مسکن با توجه به عوامل و متغیرهای مختلفی نظیر بازگشت بخشی اندک از خریداران مصرفی به بازار مسکن و رشد انتظارات تورمی، افزایشی شده است. گفتنی‌ست بازار مسکن همچنان در وضعیت رکود تورمی قرار دارد و با وجود رکود در معاملات، قیمت خانه افزایشی بوده است. ناظران بازار این رشد قیمت را به افزایش انتظارات تورمی و رشد قیمت مصالح و هزینه‌های ساخت نسبت می‌دهند و معتقدند که بازار مسکن همچنان از رشدی که بازارهای ارز و طلا تجربه کرده‌اند، فاصله زیادی دارد.
ضریب اهمیت مسکن در شهریور ۱۴۰۴ با عدد ۳۳.۹۶ واحد گزارش شد که نسبت به مردادماه تغییری نداشته است. شاخص قیمت مسکن نیز در این ماه به سطح ۳۴۴ واحد رسید که افزایش نسبی نسبت به مرداد گذشته دارد.بر همین اساس، تورم ماهانه مسکن در شهریور با رشد ۰.۴ واحدی به ۲.۸ درصد رسید. به این ترتیب، آهنگ رشد ماهانه قیمت مسکن در آخرین ماه از تابستان سال جاری افزایشی بوده است.نرخ تورم سالانه مسکن در شهریور ۱۴۰۴ کاهش یافت و به ۳۷.۱ درصد رسید؛ این در حالی است که در مردادماه، تورم سالانه مسکن ۳۷.۸ درصد بود که افت ۰.۷ درصدی را نشان می‌دهد.
ضریب اهمیت اجاره در شهریورماه ۱۴۰۴ مانند مردادماه بالغ بر ۳۳.۶۰ واحد اعلام شد و تغییری نکرد. شاخص قیمت اجاره نیز در این ماه به ۳۴۲.۸ واحد رسید که حاکی از افزایش اجاره‌بها در ششمین ماه از سال ۱۴۰۴ است.تورم ماهانه اجاره در این ماه با رشد ۰.۴ واحدی نسبت به مردادماه، به ۲.۸ درصد رسید. با این حال، تورم سالانه اجاره در شهریور کاهش یافت و روی عدد ۳۷.۱ درصد ایستاد؛ این در حالی است که این رقم در مردادماه ۳۷.۷ درصد اعلام شده بود.
در همین پیوند، حسن محتشم کارشناس مسکن با اشاره به وضعیت بازار مسکن کشور اظهار کرد: بازار مسکن حدود دو سال است که در رکود نامتعارفی به‌سر می‌برد؛ رکودی تورمی که با گردش نقدینگی پایین و کاهش درآمد سرانه، شرایط خانه‌دار شدن را برای مردم بسیار ضعیف کرده است؛ مگر در مواردی که از محل ارث‌ منابعی به دست آید.
محتشم افزود: در کشورهای توسعه‌یافته افراد می‌توانند طی 10 تا 12 سال کار، بخشی از درآمد خود را پس‌انداز کرده و از این طریق به خانه‌دار شدن امیدوار باشند، اما شرایط بیمارگونه اقتصاد ایران باعث شده این موضوع برای مردم به یک رویا و آرزو بدل شود و دوره زمانی انتظار برای خانه‌دار شدن در کشور از 100 سال عبور کرده است.
وی با بیان این‌که پس از جنگ تحمیلی 12 روزه رژیم صهیونیستی علیه ایران بازار مسکن بیش از پیش دچار رکود کرد، گفت: از یک‌سو تورم مصالح ساختمانی در بهار امسال حدود 50 درصد نسبت به سال گذشته افزایش یافته و هزینه تمام‌شده مسکن را بالا برده و از سوی دیگر رکود تورمی و نااطمینانی در سرمایه‌گذاری، روند تولید مسکن را متوقف یا در حال توقف کامل قرار داده است.
این کارشناس مسکن تصریح کرد: کاهش تولید در برابر تقاضای مؤثر، تورم افسارگسیخته ناشی از تزریق نقدینگی دولت برای جبران هزینه‌ها، چشم‌انداز تیره‌ای را برای بازار مسکن رقم زده است. به‌نظر می‌رسد تا پایان امسال چشم‌انداز مثبتی از بهبود شرایط برای خروج از رکود وجود نداشته باشد.وی تأکید کرد: واقعیت این است که تیم اقتصادی دولت باید در وهله نخست کنترل تورم را در دستور کار قرار دهد. در شرایط فعلی نرخ تورم در بازه 50 درصدی قرار دارد و تنها در صورتی می‌توان به رشد اقتصادی امیدوار بود که این نرخ به محدوده 8 تا 10 درصد کاهش یابد.
محمد دبیری کارشناس اقتصاد مسکن نیز در همین خصوص گفت: بازار مسکن در یک رکود تورمی قرار دارد. یعنی حجم معاملات کاهش یافته ولی قیمت‌ها همچنان بالاست. دلیلش ساده است: عرضه جدید به بازار نمی‌آید، چون هزینه تولید بالاست و سازنده‌ها انگیزه ندارند. در سمت تقاضا هم خانوارها قدرت خرید کافی ندارند. این تعادل منفی باعث شده بازار در ظاهر بی‌حرکت باشد، اما در عمق، فشار روی همه بازیگران زیاد است. با این حال، تقاضای واقعی وجود دارد و همین امیدبخش است. هر خانواده‌ای به مسکن نیاز دارد و این نیاز، موتور آینده بازار خواهد بود.
وی درباره راهکارهای خروج بازار مسکن از رکود گفت: به نظر من سه اقدام کلیدی ضروری است؛ اول اینکه نهضت رفع موانع تولید در دستور کار قرار گیرد، بروکراسی سبک شود و هزینه‌های غیرضروری کاهش یابد. اقدام بعدی باید کنترل تورم باشد؛ زیرا بدون ثبات اقتصادی، هیچ سازنده‌ای جرأت شروع پروژه ندارد. در نهایت نیز تسهیلات هدفمند پرداخت شود. وام باید مستقیم به عملیات اجرایی تزریق شود، نه به مجوزها و هزینه‌های جانبی.اگر این سه کار انجام شود، هم رکود بازار می‌شکند، هم تولید پایدار می‌شود.