ترمیم اعتماد، شرط بازگشت سرمایه‌گذاران به بورس!

بهزاد مهرآیین در همین خصوص گفت: افت پی‌درپی بازار سرمایه پس از بازگشایی، نشانه‌ای از یک بحران عمیق در انتظارات سرمایه‌گذاران است. سرمایه‌گذاران حقیقی که طی سال‌های اخیر بارها از تصمیمات ناگهانی و شرایط غیرمنتظره آسیب دیده‌اند، این بار نیز ترجیح می‌دهند از بازار فاصله بگیرند تا شفافیت و ثبات به‌طور قطعی بازگردد.
وی افزود: برخلاف تصور عمومی، تنها متغیرهای بنیادی مثل نرخ دلار یا سود شرکت‌ها برای بازگشت حقیقی‌ها کافی نیست؛ آنچه امروز بیش از همه اهمیت دارد، ترمیم سرمایه اجتماعی و بازسازی اعتماد میان دولت و مردم است. مجموعه‌ای از تصمیمات متناقض در ماه‌های گذشته و فضای سنگین روانی پس از جنگ، سرمایه‌گذاران را در وضعیت بلاتکلیف قرار داده است.
مهرآیین تاکید کرد: وقتی سرمایه‌گذار اطمینانی نسبت به امنیت سود و حفظ سرمایه نداشته باشد، صرف‌نظر از جذابیت‌های سهام، وارد بازار نمی‌شود. اکنون نقش سیاست‌گذار نه فقط حمایت کوتاه‌مدت مالی، بلکه بازگرداندن شفافیت و حذف شوک‌های غافلگیرکننده است.وی با اشاره به خروج محسوس نقدینگی بیان کرد: چنانچه دولت بتواند با اعلام سیاست‌های روشن حمایتی، تعیین چارچوب مشخص برای نرخ ارز و تضمین تداوم حمایت از صنایع صادرات‌محور، لایه‌ای از اعتماد عمومی را بازیابی کند، بخشی از نقدینگی مجدداً به بازار بازخواهد گشت. صندوق‌های تثبیت بازار و شرکت‌های بازارگردان نیز باید فعال‌تر از همیشه در صحنه باشند.
وی تصریح کرد: یکی از نیازهای اصلی بازار، مشخص شدن برنامه وزارت اقتصاد برای شرایط ویژه پساجنگ است. عملکرد تیم اقتصادی دولت طی بحران اخیر، گرچه با چالش‌هایی همراه بود، اما تجربه ماه‌های گذشته نشان داده که مسیر عقلانیت و ثبات در سیاست‌گذاری، شانس بهبود را افزایش می‌دهد.مهرآیین ادامه داد: بازگشت اعتماد نیازمند شفافیت دائمی، پاسخ به شایعات، و پرهیز از سیگنال‌های ضدونقیض از سوی نهادهای تصمیم‌ساز است. تجربه موج‌های سابق بازار سرمایه به خوبی نشان داده که مقابله با رفتار هیجانی سهامداران، بدون اصلاح ریشه‌ای سیاست‌ها، تنها تأخیری کوتاه در موج خروج سرمایه ایجاد می‌کند.
وی با توصیه به سهامداران گفت: در شرایط فعلی، بررسی وضعیت بنیادی، به‌ویژه شرکت‌های صادرات‌محور و کمتر آسیب‌دیده از شوک‌های بیرونی، اهمیت دوچندانی دارد؛ و بهتر است از خرید یا فروش هیجانی جداً فاصله بگیرند و روند تصمیمات اقتصادی دولت را با دقت دنبال کنند.در پایان، مهرآیین خاطرنشان کرد: خروج حقیقی‌ها از بورس یک زنگ خطر بزرگ برای سیاست‌گذار است، زیرا ادامه روند به معنای رکود عمیق‌تر و کاهش کارایی بازار سرمایه خواهد بود. تنها در سایه شفافیت کامل، سیاست‌های هدفمند و همکاری نزدیک وزارت اقتصاد با سایر نهادها، می‌توان امید داشت که پویایی به بورس تهران بازگردد.
امیر تقی‌خان تجریشی تحلیل‌گر بازار سرمایه نیز با اشاره به اثرگذاری بحران‌های اخیر بر بورس گفت: این شوک اقتصادی می‌تواند فرصتی برای حذف رانت‌های دیرینه و افزایش شفافیت شرکت‌های بورسی باشد، به شرط آن‌که وضعیت سیاسی کشور شفاف شود.تجریشی با تاکید بر جایگاه مهم «پیش‌بینی‌پذیری» در تصمیم‌گیری‌های بازار سرمایه اظهار داشت: هر تصمیمی در بازار سرمایه – چه در سمت عرضه و چه تقاضا – بر اساس تصویری است که افراد از آینده بازار در ذهن دارند. بنابراین، پیش‌بینی‌پذیری متغیرهای موثر، مهم‌ترین عامل جهت‌گیری بازار است.
وی افزود: در شرایط فعلی، پاسخ اصلی به عملکرد بازار سرمایه خارج از بازار قرار دارد. تا زمانی که سرنوشت متغیرهای کلان سیاسی و مسیر رخدادهای منطقه‌ای مشخص نشود، نمی‌توان از بازار سرمایه انتظار وضعیت مطلوب داشت؛ زیرا پاسخ به این سوالات اساساً بیرونی است.تقی‌خان تجریشی اعلام کرد: در گام نخست، برای پیش‌بینی آینده بازار سرمایه، باید سرنوشت بحران جاری و جنگ فعلی را روشن کنیم و بعد از آن به چالش‌های پیش از این بحران مانند ناترازی‌های انرژی برگردیم.
این تحلیل‌گر و فعال بازار سرمایه با تاکید بر نقش‌آفرینی بازار سرمایه، حتی در شرایطی که راه‌حل اصلی بیرون بازار است، تصریح کرد: این تصور اشتباه است که در بازار سرمایه هیچ اقدامی از درون ممکن نیست. شوک‌های کنونی فرصتی برای اصلاح بیماری‌های مزمن نظام اقتصادی کشور فراهم می‌کند، مشکلاتی که سال‌ها به دلیل حضور ذی‌نفعان قدرتمند و مقاومت ساختاری، راه‌حلی برای آن‌ها به‌دست نیامده است.
وی اضافه کرد: مهم‌ترین اصلاح، حذف رانت‌هاست. به‌ویژه، رانت ناشی از شکاف نرخ دلار نیما و بازار آزاد، مشابه تجربه تلخ دلار ۴۲۰۰ تومانی. امروز نیز اختلاف چند ۱۰ هزار تومانی نرخ ارز، سودی هنگفت به جیب گروهی خاص سرازیر می‌کند، در حالی که زیان آن از سود حاشیه‌ای شرکت‌های بزرگ بورسی کسر می‌شود.
تقی‌خان تجریشی در ادامه مطرح کرد: اقدام مهم دیگر می‌تواند افزایش شفافیت و بهبود سیاست تقسیم سود شرکت‌های دولتی و خصوصی بزرگ مانند فولاد مبارکه، فملی یا بانک ملت باشد که تا ۷۰ درصد سودشان را میان سهامداران تقسیم کنند. اگر شرکت‌ها پروژه‌های سودآوری در افق آینده دارند، می‌توانند از محل بازار سرمایه افزایش سرمایه دهند و منابع جدید جذب کنند. توزیع سود و منابع به سهامداران، خود عامل دیگری برای ارتقاء پیش‌بینی‌پذیری در اقتصاد است.
تقی‌خان تجریشی در جمع‌بندی گفت: مساله مهم بهره‌وری منابع مالی است که نزد شرکت‌ها و مدیریت حفظ می‌شود – خصوصاً در سال‌های تحریم و کمبود فرصت سرمایه‌گذاری. باید بررسی کرد این منابع با چه کارایی و بازدهی در شرکت‌ها سرمایه‌گذاری شده‌اند. این موارد، گام‌های اجرایی در دسترس هستند که می‌توانند به بهبود پیش‌بینی‌پذیری و عملکرد بازار سرمایه کمک شایانی کنند.
نیما میرزایی کارشناس بازار سرمایه نیز با اشاره به تحولات اخیر و اثر آن بر بازارسرمایه، بر لزوم تجربه‌پذیری از تحولات اخیر تاکید کرد و گفت: انتظار می‌رود اگر با موارد مشابهی در آینده روبرو شدیم، بسته‌های حمایتی از پیش تعریف شده و برنامه‌ریزی شده بیش‌تر می‌تواند کمک حال بازار باشد و آن را به مدار تعادل بازگرداند.
وی ادامه داد: طی یک سال گذشته، بازار سرمایه وضعیتی پر ریسک را تجربه کرد و مشخصا طی جنگ ۱۲ روزه اخیر، میزان ریسک به بالاترین سطح خود رسید که طبیعتا نه تنها در تجربه اقتصادی ایران بلکه در تجربه اقتصاد بین‌الملل نیر این قاعده مستثنی نیست و جنگ بالاترین میزان ریسک را برای بازارهای مالی و بازار سهام در پی دارد.
این کارشناس بازار سرمایه خاطرنشان کرد: طبیعتا این انتظار وجود داشت که پس از بازگشایی بازار سرمایه با حجم انباشته‌ای از صف فروش روبرو باشیم که باعث شد طی هفته گذشته شاهد روند معاملاتی پر عرضه‌ای باشیم که طبیعتا حمایت‌هایی که از تابلوی معاملات در ابتدای گشایش بازار صورت گرفت توان پشتیبانی از آن حجم بالای معاملات را نداشت؛ اما به هر میزانی که به انتهای هفته معاملاتی نزدیک‌تر شدیم از حجم عرضه‌ها کاسته شد و خوشبختانه در آخرین روز هفته بازار سرمایه متعادل شد.
میرزایی تصریح کرد: موضوع وضعیت بازار سرمایه در شرایط جنگی طی دهه‌های اخیر برای اولیل بار تجربه شد و تجربه‌ها و نکات مثبت و منفی مختلفی را برای بازار سرمایه به همراه داشت. به نظر می‌رسد که در خصوص تجربه اخیر، شاید حضور فعال‌تر و به هنگام‌تر بانک مرکزی با حضور زودتر برای حمایت از بازار سرمایه می‌توانست کمک حال بازار سرمایه باشد و اگر این اتفاق در همان روز اول گشایش بازار رخ می‌داد به میزانی صف‌های فروش معاملاتی می‌توانست زودتر به پایان برسد و بازار سریع‌تر به وضعیت متعادل برسد.