به نام مردم، به کام خودروسازان !

عبدالناصر همتی وزیر اقتصاد در باره موضوع عرضه خودرو در بورس کالا نیز توضیح داد: در این خصوص اختلاف نظرهایی بین نهادهای مختلف وجود دارد. در حالی شورا بر این باور است عرضه خودرو در بورس کالا می‌تواند به شفافیت و بهبود عملکرد بازار کمک کند که برخی مقامات دولتی از جمله وزیر صنعت با این موضوع مخالفت کردند. مقرر شده مذاکراتی جدی در این خصوص بین وزیر اقتصاد و صنعت انجام شود.
لازم به ذکر است عرضه خودرو در بورس کالا از نیمه دوم سال 1400 مطرح شد تا اینکه در دومین ماه از سال 1401 این موضوع به تحقق پیوست. هر چند در بازه زمانی 10 ماهه، یعنی از اردیبهشت تا اسفند سال 1401 انواع و اقسام خودروهای داخلی در بورس کالا عرضه شد، اما بحث بر سر ادامه آن بسیار بود و در ادامه‌ این شیوه عرضه در هاله‌ای از ابهام قرار داشت.
در نهایت نیمه بهمن ماه سال 1401 بود که شورای رقابت، اطلاعیه‌ای مبنی بر توقف عرضه خودرو در بورس کالا منتشر کرد اما چند روز پس از آن، مجدد اعضای شورای عالی بورس جهت تصمیم‌گیری پیرامون عرضه خودرو در بورس کالا گرد هم جمع شدند و به اتفاق آراء تصمیم گرفتند تا عرضه خودرو در بورس ادامه داشته باشد.
پس از گذشت 18 ماه از توقف عرضه خودرو در بورس کالا، خبرها حاکی از تمایل سازمان بورس برای ازسرگیری فروش خودرو در این بازار است. با این حال، این روش موافقان و مخالفان زیادی دارد.آیا فروش خودرو از طریق بورس کالا به نفع خودروسازان است؟ چه کسانی از این فروش نفع می‌برند؟
اولین مخالف عرضه خودرو در بورس کالا، وزارت صمت است. البته مخالفت وزیر صمت در دولت قبلی نیز مسبوق به سابقه است. به گفته وزیر اقتصاد، اتابک وزیر صمت دولت چهاردهم نیز گویا رویه وزرای صمت پیشین را در پیش گرفته و با عرضه خودرو در بورس کالا مخالف است. پیش تر و در برهه ای که عرضه خودرو در بورس در هاله ای از ابهام قرار داشت، شورای رقابت با انتشار اطلاعیه رسما اعلام کرد، به دلیل اتحصاری بودن بازار خودرو، صرفا فروش خودرو از سامانه یکپارچه را قانونی می داند و هر فروش دیگری جز این طریق غیرمجاز است.
مهدی بیات‌منش، کارشناس بازار سرمایه، در رابطه با پیامدهای فروش خودرو از طریق بورس کالا گفت: فروش خودرو‌های داخلی در بورس کالا آدرس غلط دادن در رابطه با حل مشکلات اساسی صنعت خودرو است.اگر از طریق شورای رقابت به خودروسازان اجازه داده شود، تا محصولات خود را از طریق بورس کالا بفروشند، یک راهکار و مسکن موقت است تا خودروسازان با گران‌تر فروختن خودروها در بورس کالا بخواهند برخی از نیازهای مالی خود را جبران کنند.
این کارشناس بازار سرمایه ادامه داد: همان‌طور که می‌دانید، در کشور ما با توجه به نیاز انباشته چند میلیونی خودرو که به دلایل مختلفی از طریق واردات پاسخ داده نشده، قیمت خودرو، قیمت خیلی بالاتری از نرم‌های جهانی دارد و نمی‌توان گفت که بازار رقابتی است.
او تشریح کرد: بنابراین اگر در یک بازار انحصاری ادعا شود که در بورس کالا قیمت خودرو عادلانه خواهد بود، قطعا این نرخ‌ها برای مردم چندان عادلانه نخواهد بود. صرفا یک مزایده است که در آنجا عده‌‌ای حاضر می‌شوند، با نرخی بالاتر از قیمت کارخانه خودرو را خریداری کنند که این یک تزریق مالی برای خودروسازان به دور از دلالان خواهد بود.
بیات‌منش گفت: به نظر می‌رسد که اگر دولت بخواهد مشکل کیفیت و تامین خودرو را برای مردم حل‌ کند، باید فکر اساسی‌تری داشته باشد و واردات خودرو را با تعرفه‌های بسیار کم به صورت خیلی آسان اجرایی کند. حتی اگر این روند در یک بازه زمانی حداقل سه چهار ساله رخ دهد تا صنعت خودروسازی بتواند به طور آهسته جایگاه خود را پیدا کند.
این کارشناس بازار سرمایه اضافه کرد: صنعت خودروسازی می‌تواند حتی با ارائه خدمات پس‌ از فروش خودروهای وارداتی نیز به درآمدزایی برسد. چرا که دو خودروساز بزرگ نمایندگی‌های خیلی زیادی در کشور دارند.بیات‌منش اظهار داشت: راه حل برطرف‌کردن معضلات خودرو پیچیده نیست. اما مقاومت‌ها و پافشاری‌هایی که در این مسیر وجود دارد بسیار پیچیده است.
وی عنوان کرد: راهکار سمت عرضه بسیار آسان است. نرخ تعرفه باید بسیار کاهش یابد و واردات هم به صورت آسان انجام شود یا اینکه تولید به حدی برسد که جوابگو باشد. زیرا تقاضای انباشته چندین ساله هم وجود دارد که قطعا تولید نمی‌تواند این نیاز را در کوتاه‌مدت پاسخ دهد.
بیات‌منش افزود: در بلندمدت هم تا تولید بخواهد جمع و جور شود، از کیفیت جهانی عقب می‌ماند. خودروهای برقی و ناوگان‌های جدیدتری می‌آیند و این خودروهایی که در حال حاضر وجود دارند زیر سوال بروند.این کارشناس بازار سرمایه اظهار کرد: بنابراین باید سریعا این مشکل حل شود و راهکار آن هم افزایش عرضه است که از طریق واردات باید انجام شود.
در همین خصوص ،فاطمه زمانیان کارشناس بازار سرمایه نیزاعلام کرد: با عرضه خودرو در بورس کالا شاهد اتفاقات مثبتی بودیم که تا قبل از این اتفاق هیچ‌گاه در این بازار رخ نداده بود.او با تاکید بر منفعت عرضه خودرو در بورس برای تولید کننده و مصرف‌کننده افزود: مصرف کننده با این اقدام توانست با قیمتی کمتر از نرخ تعیین شده در بازار اقدام به خرید خودرو در بازار کند.
زمانیان با اعلام اینکه عرضه و تقاضا تعیین کننده قیمت کالا در بورس است، گفت: مساله‌ای که در بین خریداران جا افتاده این است که خرید محصول از طریق کارخانه با معضلاتی همراه بوده و ممکن است خریداران امکان تحویل خودرو تا ۳ سال آینده را داشته نباشند.
این کارشناس بازار سرمایه به مشکلات موجود در خرید خودرو از طریق بازار آزاد اشاره کرد و افزود: خریداران خودرو در بورس کالا از امکان خرید با قیمتی کمتر از بازار آزاد و نرخ‌های تعیین شده توسط دلالان برخوردارند.او تاکید کرد: عرضه خودرو به بورس کالا علاوه بر مزایایی که برای خریداران به همراه داشت، دارای برخی از منفعت‌ها برای تولیدکنندگان بود و می‌تواند با ایجاد سوددهی برای خودروسازان، زمینه خروج آن‌ها از ضرر و زیان را فراهم کند.
زمانیان با بیان اینکه ما به شدت موافق عرضه خودرو در بورس کالا هستیم، گفت: با خروج خودرو از بورس کالا، زمینه فعالیت برای دلالان رونق پیدا کرد و قیمت‌ها به شدت با افزایش همراه شد که با توجه به چنین مساله‌ای، دیگر امکان خرید خودرو با قیمت‌های مشابه بورس برای خریداران فراهم نبود.
این کارشناس بازار سرمایه افزود: با توجه به اختلاف قیمتی کارخانه و بازار آزاد ، بهتر است ۲ خودروساز بزرگ ایران خودرو و سایپا به سمت عرضه محصولات خود در بورس کالا پیش بروند.او در پایان گفت: عرضه خودروهای وارداتی با برند کره‌ای می‌تواند زمینه کمک به بازار خودرو و رونق به این بازار را فراهم کند.