ایران رتبه اول هدررفت سرمایه انسانی را دارد

عضو هیأت علمی گروه جمعیت‌شناسی دانشگاه تهران توضیح داد: همه می‌دانیم که مهاجرت معلول شرایط اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و حتی محیط زیستی است. در حال حاضر، حدود 70 درصد جمعیت ایران در سن فعالیت هستند و تا قبل از سال 1430 فاز سالمندی جمعیت در ایران رخ می‌دهد. بخش عمده‌ای از ساختار جمعیتی کشور، افراد تحصیلکرده هستند. همزمان با ساختار جمعیتی، ترکیب جمعیت به لحاظ تحصیلی هم تغییر کرده است.او ادامه داد: ایران که از نظر جمعیت رتبه 18 را در دنیا دارد، به لحاظ سرمایه انسانی رتبه 12 را دارد. این نشان می‌دهد که آن بخش قابل توجه جمعیت که دارای تحصیلات هستند، برای کشور سود و امتیازی دارند. اما نکته مهم این است که ایران چقدر توانسته است از سرمایه انسانی خود بهره ببرد؟صادقی توضیح داد: بر اساس مدل‌های اقتصادی و جامعه‌شناسی، سرمایه انسانی می‌تواند به سرمایه اقتصادی و اجتماعی تبدیل شود. البته نیاز به برنامه‌ریزی دارد. به دلیل عدم سیاستگذاری و برنامه‌ریزی، بر اساس برآوردهایی صورت‌گرفته، ایران رتبه اول را در هدررفت سرمایه انسانی دارد. در حالی‌که کشور ما به لحاظ سرمایه انسانی رتبه 12 را دارد. صادقی توضیح داد: بر اساس گزارش‌های بین‌المللی در کشورهای OECD، حدود 52 درصد از ایرانیان، سطح تحصیلات و مهارت بالا دارند. حدود 44 درصد از ایرانیان در این کشورها در مشاغل با مهارت متوسط هستند. فقط چهار درصد از آنها در مشاغل با سطح مهارت پایین هستند. اما آنچه که در ایران اتفاق افتاده، کاملا برعکس این روند است.وی در ادامه گفت: یک پیمایش ملی تحت عنوان «سرمایه اجتماعی» داریم که یکی از بحث‌های آن میل به مهاجرت است. در سال 1393، میل به مهاجرت جمعیت ایرانی بالای 18 ساله، 23 درصد بود، اما در سال 1400 به 46 درصد رسید. یعنی طی هفت سال دو برابر شد. او توضیح داد: میل به مهاجرت با افزایش سطح تحصیلات بیشتر شده است. در بسیاری از افراد تحصیلکرده معمولا میل به مهاجرت تحقق پیدا می‌کند. بخش زیادی از افرادی که میل به مهاجرت دارند، نمی‌توانند مهاجرت کنند. این شرایط به نوعی سکونت اجباری برای آنهاست. این افراد به لحاظ ذهنی مهاجرت کرده‌اند و نسبت به همه موضوعات معترض هستند. این وضعیت می‌تواند از نظر روانشناختی و اجتماعی تبعاتی برای آنها داشته باشد.عضو هیأت علمی گروه جمعیت‌شناسی دانشگاه تهران گفت: اگر قبلا مهاجرت به کشورهای توسعه‌یافته غربی صورت می‌گرفت، اکنون مهاجرت به کشورهای منطقه رخ می‌دهد. در حال حاضر مهاجرت‌ها در حوزه سلامت به کشور عمان، در حوزه استارتاپ به کشورهای قطر و امارات، در حوزه دانشجویی و دانش‌آموزی به کشور ترکیه در حال رخ دادن است. عضو هیأت علمی گروه جمعیت‌شناسی دانشگاه تهران در ادامه بررسی ابعاد روانی-اجتماعی مهاجرت گفت: جریان مهاجرت از ایران در نیم قرن اخیر روند صعودی داشته است. اما در بعضی از سال‌ها پیک‌های مهاجرتی هم داشتیم، مانند سال 1388.او ادامه داد: برآوردهای مختلفی از تعداد ایرانیان خارج از کشور داریم.
بر اساس آخرین برآورد رسمی منابع داخلی تعداد آنها پنج میلیون و 200 هزار نفر است. برآوردهای خارج از ایران اما نشان می‌دهد تعداد مهاجران ایرانی حدود هفت میلیون نفر هستند. حدود نیمی از ایرانیان در امریکای شمالی هستند.