اختلاف قیمت دلار آزاد و نیمایی به ۶۰ درصد رسید!

بانک مرکزی در حالی سیاست ثابت نگه داشتن نرخ نیمایی دلار را ادامه می‌دهد که گپ میان دلار آزاد و نیما روزبه‌روز بیشتر می‌شود. با وجود این، اخیراً احتمال تغییر این سیاست مطرح شده است.رشد نرخ دلار از میانه تعطیلات نوروز شدت گرفت. اسکناس آمریکایی بیش از 9.3 درصد رشد کرده و سقف تاریخی تازه‌ای به ثبت رسانده است. با وجود جهش نرخ دلار آزاد، سیاست بانک مرکزی در ثابت نگه داشتن قیمت دلار نیمایی همچنان پابرجاست!این موضوع باعث شده است لحظه به لحظه اختلاف میان این دو نرخ دلار، به بیشترین میزان خود یعنی 24 هزار و 418 تومان برسد که این رقم تابه‌حال بی‌سابقه بوده است. این اختلاف به معنای گپ 60.16 درصدی است.در حال حاضر دو سناریو پیش روی بازار قرار می‌گیرد؛ در صورتی که بانک مرکزی دست از سیاست محبوس کردن نرخ دلار نیما برندارد، چشم‌انداز روشنی پیش روی بازار نخواهد بود.در سناریوی دوم اما در صورتی که بانک مرکزی تصمیم به تغییر سیاست خود در زمینه نرخ نیما بگیرد، اتفاقات خوبی در بازار سهام رقم خواهد خورد و شرکت‌های تولیدی و صادرات‌محور مورد اقبال فعالان بازار قرار خواهند گرفت.شایان ذکر است که کارشناسان در روزهای اخیر از احتمال تغییر سیاست بانک مرکزی در مواجهه با نرخ نیمایی دلار سخن گفته و به آن امیدوار بوده‌اند.میانگین اختلاف نرخ دلار آزاد و نیما در سال گذشته، حوالی سطح 36 درصدی قرار گرفته بود. بر همین اساس، در صورت تحقق سناریوی دوم برای بازار سهام، فاصله 36 درصدی از دلار آزاد، نرخ نیمایی اسکناس آمریکایی را در ارتفاع 47 هزار و 573 تومانی جای می‌دهد.بازار سهام برای تداوم روند صعودی که در ماه‌های پایانی سال گذشته آغاز کرد، نیاز به یک محرک تازه دارد. قرارگیری نرخ دلار نیما در این قیمت، رونق و پویایی معاملات را در بازار سرمایه در پی خواهد داشت.
البته باید در نظر داشت که نرخ دلار، به عنوان یکی از سه پارامتر مهم تاثیرگذار بر رفتار سرمایه‌گذاران بازار سرمایه مطرح است. دو عامل دیگر به‌ترتیب قیمت جهانی کامودیتی‌ها و نرخ سود بدون ریسک است.در مورد قیمت‌های جهانی کامودیتی‌ها، انتظار می‌رود با توجه به پایان سیاست‌های انقباضی از سوی فد و دیگر بانک‌های مرکزی مطرح دنیا و شروع پله‎های کاهشی نرخ بهره در خردادماه، به‌تدریج رشد کامودیتی‌ها آغاز شود. این مهم با توجه به کامودیتی‌محور بودن بازار سهام، رشد بازار را در پی خواهد داشت.از سوی دیگر، افزایش نرخ سود بدون ریسک که در حال حاضر در محدوده 35 درصدی قرار دارد، انقباضی شدید در بازارها ایجاد کرده و باعث کاهش سطح ارزندگی نمادهای بورسی شده است. با وجود این، به دلیل رشد قیمت دلار آزاد و به تبع آن رشد احتمالی قیمت دلار نیمایی، عملاً این نرخ سود بی‌تاثیر خواهد شد.در همین پیوند،محمد غفوری کارشناس اقتصادی اظهار داشت: افزایش فاصله قیمتی دلار بازار آزاد و دلار نیما باعث افزایش تقاضا کاذب برای خرید دلار و افزایش قیمت در بازار آزاد شده است.وی با بیان این که نرخ دلار در یک ماه اخیر از حوالی ۵۰ هزار تومان با رشد قیمتی به بالای ۶۰ هزار تومان رسیده است، گفت: علت افزایش قیمت دلار در مدت اخیر ریسک سیستماتیک در اقتصاد و به همین دلیل افزایش انتظارات تورمی است.
غفوری افزود: بانک مرکزی با ابزار پولی و افزایش نرخ بهره نتوانست تورم را کنترل کند و به همین دلیل رکود تورمی ایجاد شد و قیمت ارز نیز افزایش یافت، سیاست بانک مرکزی در کنترل نرخ ارز تا به اینجا جواب نداده است.
به گفته این کارشناس اقتصادی، شاهد تقاضای کاذب در ارز بازار آزاد هستیم و دلیل آن هم فاصله عمیق قیمتی بین نرخ دلار نیما و بازار آزاد است، هر چقدر این فاصله بیشتر باشد به ضرر تولید و اقتصاد کشور خواهد است، در سال گذشته حدود ۳,۵۰۰ هزار میلیارد تومان از جیب صادر کننده به جیب واردکننده رفته و باعث افزایش رانت شده است، سال گذشته اختلاف بازار نیما و آزاد حدود ۲۰ درصد بود که در شرایط فعلی به بالای ۶۰ درصد رسیده است و هر روز شاهد تقاضای سنگین در بازار نیما هستیم و با افزایش تقاضای کاذب قیمت دلار نیما و آزاد همراه هستیم.
این کارشناس در پایان گفت: بانک مرکزی اگر می‌خواهد ثباتی را در اقتصاد تجربه کند اگر بتواند دلار نیما را بالای ۴۵ هزار تومان برساند، شرایط نرخ ارز را مدیریت کند، سال جاری سال بسیار سختی برای بانک مرکزی است زیرا ریسک‌های سیستماتیک منطقه‌ای و بین المللی اقتصاد را تهدید کرده و باعث افزایش تقاضای کاذب در بازار ارز شود.
امین شاکری نایب رئیس کمیسیون اقتصاد کلان اتاق بازرگانی ایران نیزبا اشاره به اینکه نرخ‌های غیر واقعی در بازار ارز با توجه به فعالیت‌های سوداگرایانه و تورم روانی به وجود آمده تاکید کرد که نهادهای نظارتی باید با فضاسازهای کاذب در بازار ارز برخورد کنند.
شاکری با بیان اینکه نرخ ارزی که نوسان لحظه‌ای دارد، نرخ رسمی و مورد تایید بانک مرکزی نیست، تصریح کرد: قیمت‌های موجود در بازار آزاد بر اساس نرخ کانال‌های تلگرامی و شبکه‌های اجتماعی تعیین می‌شود که موجب ایجاد فضای کاذب در بازار و تورم روانی شده است و وظیفه نهادها و دستگاه‌های نظارتی است که با این فضاسازی‌های کاذب و فعالیت‌های سوداگرایانه که موجب تورم و تقاضای غیر واقعی شده، برخورد قانونی لازم را داشته باشند.به گفته وی بانک مرکزی به عنوان سیاست‌گذار پولی کشور، باید مقتدرانه در بازار ارز ورود کند و نسبت به این نرخ‌های غیرواقعی بازار واکنش نشان بدهد و همچنین ضمن مقابله با این نرخ‌های کاذب، به تقاضاهای واقعی بازار نظیر نیاز تجار و واردکنندگان، نیاز درمانی، دانشجویی و غیره پاسخ مناسب و به موقع دهد.
نایب رئیس کمیسیون اقتصاد کلان اتاق بازرگانی ایران با بیان اینکه بخش عمده‌ای از رشد اخیر نرخ ارز در بازار آزاد به دلیل هجوم سرمایه‌های خرد و نقدی مردم برای تبدیل دارایی خود به ارز برای حفظ ارزش پول در مقابل نرخ تورم است، تصریح کرد: تقاضاهای کاذب فعلی در پی انتظارات تورمی ایجاد شده است. با این حال اکنون ارز مورد نیاز تجار و فعالان اقتصادی با نرخ رسمی در مرکز مبادله ارز به عنوان نهاد اصلی ارزی کشور در حال تأمین است و نرخ‌های رسمی تجارت کشور بر اساس نرخ این سامانه است. پاسخگویی به موقع و شفاف مرکز مبادله ارزی نقش به سزایی در مقابله با فعالیت‌های دلالی و سوداگرایانه بازار ارز دارد.
وی در پایان تاکید کرد که دولت می‌تواند با اعمال ابزارهای مالی حکمرانی اقتصادی نظیر تفکیک حساب‌های تجاری و شخصی، اجرای دقیق مالیات بر عایدی سرمایه CGT و تدوین و اجرای مالیات بر مجموع درآمد PIT، ساماندهی پایانه‌های پرداخت بی‌هویت، اصلاح آیین نامه کفایت سرمایه بانک‌ها به عنوان مبنای خلق پول بانک‌ها و اصلاح ساختار بودجه عمومی کشور به عنوان یک شاخص مالی مهم و هدایت نقدینگی کشور به سمت بازارهای مولد اقتصادی و مشارکت آنان در پروژه‌های زیرساختی و زیر بنایی کشور تاثیر مهمی در کنترل تورم و کاهش نرخ ارز داشته باشد.