آیا گره کور الحاق ایران به FATF باز می شود؟

ایران در لیست سیاه اف‌ای‌تی‌اف است. در کنار کره شمالی و میانمار. ایران در سال ۲۰۰۹ در فهرست سیاه اف‌ای‌تی‌اف قرار گرفت اما در سال ۲۰۱۶ توانست از این فهرست خارج شود. در عین حال در سال ۲۰۲۰ ، از سوی این کنوانسیون مجددا در لیست سیاه قرار گرفت و این قرارگیری همچنان به قوت خود باقی است.
۲۵ خرداد ماه ۱۳۹۵ بود که ایران پذیرفت که توصیه‌های ۴۰ گانۀ FATF و یک برنامه اقدام را که حاوی دستورالعمل زمان‌بندی شده بود را اجرا کند. گروه اقدام مالی نیز ۴ تیرماه ۱۳۹۵ طی بیانیه ای در بوسان کره جنوبی اعلام کرد که ایران را به مدت ۱۲ ماه از لیست کشورهایی که باید علیه آن‌ها اقدام متقابل صورت بگیرد تعلیق می‌کند و در این مدت ایران باید تعهداتی را که پذیرفته است اجرا کند. همچنین اعلام شد که بعد از اتمام این یک سال گروه اقدام مالی متناسب با اقداماتی که ایران در این زمینه انجام خواهد داد تصمیم خواهد گرفت که ایران را در کدام یک از دسته‌بندی‌های چهار گانه خود قرار دهد.
در ۲ تیر ۱۳۹۶ مهلت یک ساله به پایان رسید و FATF بعد از شش روز جلسه در شهر والنسیای اسپانیا اعلام کرد که با توجه به پیشرفت‌های ایران در ارتباط با اجرای برنامه‌های نظارت مالی و تصدیق این پیشرفت‌ها با ادامه تعلیق اقدامات مقابله‌ای این نهاد بر علیه ایران بدون قید زمانی موافقت نموده است. این نهاد در عین حال در بیانیه خود تاکید کرد که تا زمان اجرای تمامی اقدامات لازم برای رفع کاستی‌های شناسایی شده، ایران را به طور دائمی از لیست سیاه خارج نمی‌کند.
نکته اینجاست که در این وضعیت خروج ترامپ از برجام و بازگشت تحریم‌های ایران بر روند عضویت ایران در این کنوانسیون تاثیر گذاشت.دوم اسفند ماه سال ۱۳۹۸ برای ایران روز متفاوتی بود. کارگروه ویژه اقدام مالی (اف‌ای‌تی‌اف) ایران را رسماً به لیست سیاه این نهاد برگرداند. در بیانیه FATF از کشورهای جهان خواسته شده برای مصون نگه داشتن سیستم بانکی‌شان از خطر پولشویی و تأمین مالی تروریسم در نقل و انتقالات مالی ایران، «اقدامات مقابله‌ای» به کار بگیرند.بسیاری دلیل قرارگیری دوباره ایران در لیست سیاه را بی‌تصمیمی می‌دانستند چرا که دلیل بازگشت ایران به لیست سیاه عدم تعیین تکلیف و تصویب لوایج پالرمو و سی ‎اف تی بود.
در حال حاضراز ۴۱ توصیه FATF تنها دو توصیه CFT و پالرمو به اجرا نرسیده که منطق این بود این دو خود منشا تحریم داخلی هستند. سی اف تی و پالرمو دو لایحه از چهار لایحه‌ای هستند که در دولت حسن روحانی به مجلس ارائه شد اما از سوی شورای نگهبان مورد پذیرش قرار نگرفت. در نهایت این دو لایحه به مجمع تشخیص مصلحت نظام ارسال شدند و نتیجه‌ای در بررسی آن‌ها حاصل نشد. پیش از قرارگیری ایران در لیست سیاه اف‌ای‌تی‌اف شش بار مهلت بررسی این لوایح تمدید شده بود.
مسعود پزشکیان که این روزها سخت به دنبال تحقق وعده های خود است، پس از حل معضل ابلاغ قانون حجاب در شورای عالی امنیت ملی و رفع فیلترینگ دو پلتفرم، گویا رایزنی ها برای بازکردن گره پرونده FATF را شدت بخشیده و حال با رهبر انقلاب نیز مشورت و گفتگو کرده است.
آنچه که از سوی وزیر اقتصاد مطرح شد، خبری غیر قابل پیش بینی نبود. چرا که چندی پیش سیگنال مثبت بررسی مجدد اف ای تی اف، از سوی صادق آملی لاریجانی، رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام ارسال شد. او در خصوص پیوستن ایران به FATF و بررسی آن در مجمع گفته بود؛ موضوع پیوستن به FATF بحث فنی است. اگر به مجمع بیاید، بررسی می‌کنیم.
به هر حال، آنچه که از توییت عبدالناصر همتی فهم می شود، این است که FATF بار دیگر راهی مجمع می شود و با توجه به توصیه رهبری، باید در انتظار تصویب آن هم بود. حمیدرضا جلائی‌پور فعال سیاسی اصلاح طلب هم همین پیش بینی را دارد تاکید می کند؛ با توجه به نظر مساعد رهبری، ایران به اف‌ای‌تی‌اف خواهد پیوست و این موضوع به رغم تاخیر و زیان بسیار، به زودی حل خواهد شد.جلایی پور در ادامه این گفتگو عنوان می کند: کسانی که با FATF مخالف بودند اغلب افرادی بودند که در دو دهه گذشته (از ١٣٨۴ به بعد) اساسا با فرایند توسعه ایران مخالف بودند و آن را امری غربی می‌دانستند. اما هم اکنون در شرایطی هستیم که این آقایان به عینه زیان‌های مخالفت با توسعه (و مقتضیات آن را مثل روابط شفاف مالی با اقتصاد جهانی) را در ایران می‌بینند. بعنوان نمونه می‌بینند که در یک دهه گذشته ده میلیون به فقرای کشور اضافه شده؛ یا کشوری که صادر کننده برق بوده الان در تامین برق بخش صنعتی و خانگی کشور با مشکل روبرو است؛ و ناترازی‌های دیگر را می‌بینند.
وی در خصوص علت مخالفت مخالفان با اف ای تی اف هم می گوید: یکی از علل مخالفت این آقایان با اف‌ای‌تی‌اف بخاطر این بود که ایران به «شبکه مقاومت منطقه» کمک می‌کرد و لذا آن‌ها با قبول این مکانیزم شفاف‌سازی، مخالفت می‌کردند. اما هم اکنون پس از بیست سال و خصوصا پس از تحولات پانزده ماه اخیر در منطقه مشخص شده است که اساسا حمایت از شبکه‌مقاومت یک بعدی بوده است و حمایت از مردم مظلوم فلسطین نظامی دیده می‌شده است. در صورتی‌که حمایت از آرمان فلسطین یک ایده منطقه‌ای و جهانی و بین دولت هاست و در سپهرهای فرهنگی، رسانه‌ای و اقتصادی هم جریان دارد. به بیان دیگر بخاطر حمایت از یک «نگاه نظامی‌نگر» از جریان مقاومت با اف‌ای‌تی‌اف مخالفت می‌شد، اما هم اکنون باز به عینه کارنامه این مقاومت یک بعدی در پیش چشم مخالفان با شفاف سازی روشن شده است.
جلایی پور ادامه می دهد: مخالفان با اف‌ای ‌تی‌اف کارشان تقریبا در مقابل حتی کشورهای غیرغربی هم بود. به عبارت دیگر کارشان در قوطی کمتر عطاری پیدا می‌شد. شما ببینید بعنوان مثال اگر اف‌ای‌تی‌اف تصویب نشود حتی کشورهای عضو بریکس و شانگهای هم نمی توانند مناسبات اقتصادی در خوری با ایران داشته باشند. ضرر این کار از کیسه مردم بود.
این چهره اصلاح طلب تاکید کرد: این روزها افراد عادی هم متوجه‌ هستند که مراودات تجاری در ربط با بسیاری از سازمان‌های بین‌المللی قرار دارد، و تنها ۲ الی ۳ کشور در جهان هستند که به اف‌ای‌تی اف ملحق نشده‌اند. این مخالفان توجه نداشتند که حتی کشورهای که هم‌پیمان ایران بوده و در پیمان‌های منطقه‌ای و بین‌المللی مانند اوراسیا، بریکس، شانگهای، اکو و… منافع اقتصادی مشترکی با ایران دارند، گفته‌اند که اگر این دو لایحه باقی مانده FATF تصویب نشود، قادر نیستند مناسبات اقتصادی و ارتباط اقتصاد موثری با ایران برقرار کنند-مثل کشور چین.وی در پایان تاکید می کند: این بار رهبری هم نظر مساعد خود را با اف‌ای‌تی‌اف ابراز کرده‌اند و به نظر می‌رسد از مخالف‌ها کاسته شده و البته با تا خیر این مشکل حل می‌شود.
حالا از پس گذشت نزدیک به پنج سال از قرارگیری ایران در لیست سیاه اف‌ای‌تی‌اف، توییت همتی نشان می‌دهد دور جدیدی از بررسی این دو لایحه در مجمع تشخیص مصلحت نظام کلید خواهد خورد. تعیین تکلیف این دو لایحه می‌تواند گام ابتدایی را برای حل مشکل ایران در ارتباط با بانک‌های بین‌المللی حل کند اما بی‌تردید این گام کافی نیست چرا که ایران لازم است نسبت به رفع مشکلات خودر در حوزه تحریم نیز اقدام نماید.