آدرس اشتباه مافیای دخانی برای افزایش تولید سیگار؛ ۱۲ میلیون ایرانی اسیر دخانیات!

دکتر علیرضا رئیسی درباره تاثیر افزایش مالیات بر کاهش محصولات دخانی گفت: افزایش مالیات بر دخانیات، یکی از سیاست‌های موفق کاهش مصرف محصولات دخانی به حساب می‌آید. کشورها در راستای افزایش مالیات بر محصولات دخانی گام برداشته‌اند و در زمینه کاهش مصرف این محصولات دخانی به نتیجه رسیده‌اند. متاسفانه، دست‌های پیدا و پنهان بسیاری در کار هستند و مانع افزایش مالیات محصولات دخانی در کشور می‌شوند. سیگار جزو ارزان‌ترین کالاهای کشور به حساب می‌آید.
وی درباره وضعیت بازار جهانی دخانیات توضیح داد: بازار جهانی دخانیات محدود می‌شود و این در حالی است که کشورهای آسیایی و به ویژه ایران، بازاری جذاب برای شرکت‌های دخانی قلمداد می‌شوند. بررسی‌ها بیانگر این است که شرکت‌های دخانی حتی در زمان تحریم به راحتی می‌توانند خط تولید و تجهیزات مورد نیاز خود را به کشور وارد کنند. با توجه به شرایط کنونی، چند کار مهم مانند تعامل با نمایندگان مجلس به منظور افزایش مالیات بر محصولات دخانی را در دستور کار قرار داده‌ایم.
معاون بهداشت وزارت بهداشت درباره میزان تولید سیگار در کشور تصریح کرد: بر این باور هستیم میزان سیگار تولیدی در کشور نه تنها کافی است، بلکه از میزان مصرف بیشتر است. اگرچه وزارت بهداشت بر این باور است که میزان تولید سیگار از میزان مصرف بیشتر است اما صنعت دخانیات اصرار می‌کند که میزان تولید سیگار در کشور را افزایش دهد. صنعت دخانیات معتقد است که میزان سیگار تولیدی در کشور کافی نیست و منجر به قاچاق سیگار در کشور می‌شود اما چنین اظهارنظری یک آدرس اشتباه است.
رئیسی با بیان اینکه توسعه صنعت دخانیات نقطه‌ای تاریک و منفی برای کشور است، گفت: متاسفانه، مافیای دخانیات روزبه‌روز در حال توسعه صنعت دخانیات است. وزارت بهداشت وظایفی مانند هشداردادن و اطلاع‌رسانی در زمینه دخانیات را برعهده دارد. همچنین موضوع افزایش مالیات بر دخانیات نیز می‌بایست انجام شود که مایه تاسف است.
رئیسی با بیان اینکه فروش محصولات دخانی در کشور بی‌ضابطه است، افزود: بسیاری از دکه‌های مطبوعاتی نسبت به فروش سیگار اقدام می‌کنند و این در حالی است که مجوز فروش محصولات دخانی را ندارند. همچنین براساس قانون، فروش سیگار به صورت نخی و به افراد کمتر از ۱۸ سال ممنوع است اما شاهد فروش سیگار به افراد کمتر از ۱۸ سال هستیم و فروش نخی نیز انجام می‌شود.
وی درباره تبلیغ محصولات دخانی در آثار نمایشی اظهار کرد: آثار نمایشی تلویزیونی و به ویژه شبکه نمایش، سگیار را تبلیغ می‌کنند. نظارت بر آثار شبکه نمایش دخانگی ضعیف است و حتی شاهد استعمال سیگار توسط هنرپیشه‌های زن در شبکه نمایش خانگی هستیم. متاسفانه، استعمال سگیار به یک پرستیژ و افتخار تبدیل شده است. همچنین هنگامی که کاراکترهای آثار نمایشی از یک اتفاق عصبانی هستند، سیگار استعمال می‌کنند. استعمال سیگار به دلیل عصبانیت بدآمورشی دارد؛ چرا که این تصور وجود دارد که سیگار کشیدن می‌تواند سبب آرامش شود و این در حالی است که چنین صحنه‌هایی می‌تواند جوانان را تحت تاثیر قررا دهد.
معاون بهداشت وزارت بهداشت گفت: موارد مربوط به فروش سیگار و تبلیغ این ماده دخانی در شبکه نمایش خانگی را به صورت مداوم اعلام می‌کنیم. همچنین چندین شکایت مربوط به جمع‌آوری مراکز عرضه قلیان از جمله در قهوه‌خانه‌ها را در دستور کار قرار داده‌ایم اما با مقاومت اصناف در این زمینه مواجه می‌شویم. اگر مسائل و چالش‌های حوزه دخانیات در کانون توجه قرار نگیرد، حوزه سلامت، قربانی اصلی این موضوع می‌شود.
در همین پیوند،شریف ترکمن‌نژادمشاور علمی جمعیت مبارزه با استعمال دخانیات ایران درباره رشد کارخانه‌های دخانیات در کشور گفت: یکی از مسائل نگران‌کننده این است که در کشور ما از ۶ تا ۸ کارخانه دخانیات در دهه‌های گذشته، اکنون به بیش از ۳۶ کارخانه رسیده‌ایم و این در حالی است که هم‌اکنون در ایران حدود ۷۰ میلیارد نخ سیگار در سال تولید و مصرف می‌شود و حدود ۱۲ میلیون نفر مصرف‌کننده دخانیات داریم.
ترکمن نژاد اظهار داشت: صنایع دخانی بسیار هوشمند عمل می‌کنند و در فضای مجازی، در خیابان‌ها، روی قهوه‌خانه‌ها، و حتی در سینمای خانگی ترویج مصرف دخانیات با روش‌های آشکار و پنهان صورت می‌گیرد. برای مثال، برخی سریال‌های پرمخاطب در پلتفرم‌های خانگی، به‌شکلی طراحی شده‌اند که شخصیت‌های محبوب سیگار می‌کشند و این دقیقاً یک تبلیغ پنهان است که روی نوجوان تأثیر مستقیم دارد.
وی ادامه داد : شما هر چقدر هم در مدرسه آموزش دهید، کافی است یک نوجوان شخصیت محبوبی را در حال کشیدن سیگار ببیند تا تمام آموزش‌ها بی‌اثر شود و این صنایع با مهارت، احساسات انسانی مثل خشم، اضطراب، شادی، غم و حتی غرور را با دخانیات گره زده‌اند تا سیگار و قلیان را به ابزار مواجهه با این احساسات تبدیل کنند.
مشاور علمی جمعیت مبارزه با استعمال دخانیات ایران در ادامه گفت: متأسفانه ایران در حوزه افزایش مالیات بر دخانیات عملکرد بسیار ضعیفی داشته است. طبق گزارش‌های سازمان جهانی بهداشت، ایران نتوانسته در سه حوزه کلیدی موفق باشد؛ افزایش مالیات مؤثر بر دخانیات، گسترش خدمات ترک دخانیات و برگزاری پویش‌ها و کمپین‌های عمومی مقابله با دخانیات نیز مؤثر باشد.
ترکمن نژاد گفت:در حالی که در برخی کشورها با ۱۰٪ افزایش قیمت دخانیات، مصرف تا ۸٪ کاهش یافته، در ایران به دلیل مالیات ناچیز، این افزایش اصلاً اثرگذاری قابل ملاحظه‌ای نداشته است.با وضعیت تورمی کنونی، حتی افزایش‌های جزئی قیمت نیز با گذشت زمان بی‌اثر می‌شود و باید یک افزایش ساختاری، واقعی و مستمر در مالیات دخانیات داشته باشیم، در غیر این صورت مصرف روند صعودی خواهد داشت.
وی تصریح کرد :بر اساس گزارش رسمی وزارت صمت، بیش از ۷۰٪ از سیگارهایی که در ایران تولید می‌شود، متعلق به برندهای خارجی مثل بریتیش امریکن توباکو (BAT)، فیلیپ موریس، و JTI ژاپن است. این شرکت‌ها به‌طور مستقیم یا از طریق شرکت‌های اقماری در داخل کشور فعالیت دارند.نکته تلخ‌تر این است که همین شرکت‌ها تبلیغات خود را به‌صورت دیجیتال انجام می‌دهند، اما هیچ نظارتی بر محتوای آن‌ها وجود ندارد. حتی فروشندگان سیگار الکترونیکی در فضای مجازی معمولاً اطلاعات تماس دارند و سفارش گیری می‌کنند، بدون هیچ مانعی.
وی درباره نقش خطرناک سینما، رسانه و فضای مجازی در ترویج دخانیات اظهار داشت : موضوع بسیار جدی است. شرکت فیلیپ موریس، یکی از بزرگ‌ترین تولیدکننده‌های دخانیات دنیا، در بیانیه‌ای که در سال ۱۹۸۹ منتشر کرد به صراحت اعلام کرده که رسانه، سینما و شخصیت‌های مشهور، ابزار طلایی تبلیغات هستند.
وی ادامه داد: یک مطالعه ارزشمند از دانشگاه الزهرا انجام شده که نشان می‌دهد در سال‌های اخیر، سهم صحنه‌های سیگار کشیدن در تلویزیون، سینمای ایران و سریال‌های خانگی، به طرز نگران‌کننده‌ای بالا رفته است. متأسفانه هیچ راهکار الزام‌آوری برای نظارت بر این موضوع وجود ندارد.
مشاور علمی جمعیت مبارزه با استعمال دخانیات ایران گفت:از سال گذشته با همکاری شورای عالی انقلاب فرهنگی، میز تخصصی دخانیات در آن شورا ایجاد شد و ۵ بسته سیاستی مهم تدوین شد. یکی از مهم‌ترین این بسته‌ها، مربوط به سیاست‌گذاری رسانه‌ای در حوزه دخانیات است. این شامل؛ نحوه حضور دخانیات در فیلم‌ها و سریال‌ها، نظارت بر محتوای رسانه‌های خانگی و مجازی و محدودسازی تبلیغات مستقیم و غیرمستقیم است.این بسته‌ها در اختیار شورا قرار گرفته و ما امیدواریم که در سال جاری (۱۴۰۴) تصویب و اجرایی شوند. اگر این اتفاق بیفتد، می‌توان امیدوار بود که نقش خطرناک رسانه در ترویج دخانیات، بالاخره مهار شود.