تکرار ادعاهای اماراتیها در نشستهای مشترک عربی با کشورهای چین، روسیه و اتحادیه اروپا ابعاد گوناگونی از یک پروژه طراحی شده از سوی شیخنشینهای حاشیه جنوبی خلیج فارس را هویدا میسازد که بخشی از آن به استفاده از تعارضات میان ایران و غرب برای جلب حمایت از ادعاهایی بیاساس درباره جزایر ایرانی معطوف است و بخشی دیگر به دریافت پشتیبانی از مواضع سران ابوظبی در ازای گشایش در باغ سبزِ فرصتهای اقتصادی برای بازیگرانی مانند چین، روسیه، اروپا و … .
در این میان، برخی کارشناسان میگویند ممکن است اماراتیها در گام بعدی این فرایند، به سراغ نهادهای بینالمللی مانند شورای امنیت و دیوان دادگستری بینالمللی بروند. از این رو، واکاوی و موشکافی ادعاهای اماراتیها و پاسخ به آن اهمیتی جدی و انکارناپذیر مییابد.
پس از اشغال جزایر سهگانه از سوی انگلیس، این کشور سعی کرد با نفی مالکیت تاریخی ایران بر جزایر، با استناد به دلایل حقوقی مانند اصل تقدم تصرف، حاکمیت خود را بر جزایر اثبات دارد. انگلیس تاکید داشت که جزایری بدون حاکمیت را اشغال کرده است
پژوهش پیش از این در گزارشهایی نظیر «تاریخ از حق حاکمیت ایران بر جزایر سهگانه میگوید» و «امارات و ادعایی که ۵ بر هیچ از واقعیت جزایر ایرانی عقب است» دلایل متقن ایران برای حاکمیت قطعی بر جزایر سهگانه ابوموسی، تنب بزرگ و کوچک را تشریح کرده است. در گزارش پیشرو برآنیم تا ضمن آوردن مهمترین دلایل امارات برای ادعاهایشان، به واکاوی این ادعاها بپردازیم.
ابوموسی، تنب بزرگ و کوچک؛ جزایری با موقعیت حساس
از مجموع حدود ۱۳۰ جزیره شناختهشده در خلیج فارس، «ابوموسی» به عنوان جنوبیترین جزیره ایرانی خلیجفارس محسوب میشود. ابوموسی با وسعتی نزدیک به ۱۲ کیلومتر مربع در آبهای گرم دریای پارس قرار دارد. جزیره ابوموسی به نامهای بوموسی، بوموف و گپ سبز و باباموسی نیز نامیده شده است. این جزیره در اسناد تاریخی و در نقشههای قدیمی بوموف یا بوموسو ثبت شده است؛ بوم به معنی مکان است و «سو» چند معنی دارد؛ سو مخفف سوز نام یک نوع سبزی است و به طور کلی نیز در زبان فارسی کهن معنی سبز میدهد و در مجموع میتوان آن را به معنای سرزمین سبز نامید.
جمعیت این جزیره طبق آخرین سرشماری نفوس و مسکن که در سال ۱۳۹۵ انجام شد، بالغ بر ۴۲۱۳ نفر اعلام شده است. جزیره ابوموسی از منظر اقتصادی به دلیل نداشتن آب شیرین کافی و اراضی مناسب کشاورزی برای زندگی مورد توجه نبوده اما در مقابل به دلیل فراوانی انواع ماهی و صدفهای دریایی، بومیان این جزیره به صید ماهی و مروارید مشغول بودهاند.جزیره «تنب بزرگ» هم با مساحت نزدیک به ۱۱ کیلومتر مربع در پهنه جنوب شرقی خلیج فارس قرار دارد. جزیره تنب بزرگ از نظر پوشش گیاهی تقریبا فقیر است و از لحاظ اقلیمی جزو مناطق گرم و مرطوب محسوب میشود. در رابطه با نام و پیشینه تاریخی جزیره تنب بزرگ میتوان گفت که این جزیره را تمب یا تل مار، تمب گپ (در زبان دریانوردان بومی)، طنب، تمب (به معنای تپه) و… نامیدهاند.
این جزیره نیز همانند جزیره ابوموسی کاملا مسکونی است و جمعیت آن نیز طبق آخرین سرشماری سال ۱۳۹۵ مشتمل بر ۶۹۰ نفر بوده است.جزیره «تنب کوچک» هم با وسعتی بین ۲ تا ۲.۵ کیلومتر مربع در جنوب بندر لنگه و در غرب جزیره تنب بزرگ واقع شده است. جزیره تنب کوچک همانند تنب بزرگ از لحاظ اقلیمی جزو مناطق گرم و مرطوب و میزان رطوبت هوا در آن تقریبا بالا است. از نظر پوشش گیاهی این جزیره فقیر است و فقط برخی از گیاهان مقاوم در برابر خشکی و شوری در آن میرویند. این جزیره فاقد آب آشامیدنی و بیشتر به همین دلیل خالی از سکنه است.با توجه به اهمیت بالای خلیج فارس و تنگه هرمز از منظر جغرافیای راهبردی، سیاسی و نیز اقتصادی نمیتوان جایگاه جزایر واقع در خلیج فارس را نادیده گرفت. در میان جزایر بسیاری که در خلیج فارس وجود دارند جزایر تنب کوچک، تنب بزرگ و ابوموسی جایگاه کلیدی ژئوپلتیک و استراتژیک در نگهداری امنیت و آزادی کشتیرانی در محدوده تنگه هرمز دارند.با توجه به وضعیت اکثر جزایر ایرانی در خلیج فارس که بیشتر کوچک، کمجمعیت یا عملا خالی از سکنه بودند، میتوان گفت که هیچگاه سرزمین بدون صاحب نبودهاند تا مطابق حقوق بینالملل قابل تصرف باشند.در خصوص کشتیرانی در خلیج فارس و اهمیت جزایر ابوموسی، تنب بزرگ و کوچک باید گفت به علت عمقِ کم آب در تمامی نقاط تنگه هرمز که از رأس المسندم تا بندرعباس امتداد دارد، کشتیهای بزرگ قادر به عبور نبوده و مجبورند از ناحیه محدودی که معادل پانزده کیلومتر و عمق آب برای عبور آنها کافی است حرکت کنند. از آنجایی که جزیرههای تنب و ابوموسی در ژرفترین بخشهای خلیج فارس و در درون دالانهای رفت و بازگشت طرح جداسازی رفت و آمد جهانی کشتیها قرار گرفتهاند، کشتیهای بزرگ جنگی و نفتکشها مجبورند از کنار جزایر ایرانی تنب بزرگ و کوچک و ابوموسی عبور کنند.
ثبت دیدگاه