چرا کسی نگران افت کیفیت آموزش نیست؟

در این دوره، 58 کشور در بخش ریاضیات و 44 کشور در بخش علوم شرکت داشتند، اما کشورهای افغانستان، ترکمنستان، تاجیکستان و قرقیزستان از منطقه در این آزمون حضور نداشتند.با توجه به نتایج تیمز ۲۰۲۳، ایران میان کشورهای منطقه عملکرد قابل‌قبولی ندارد و در پایه چهارم جایگاه ۱۲ ریاضی از بین ۱۵ کشور منطقه و در پایه هشتم جایگاه نهم ریاضی را دارد و نسبت به دوره قبل (۲۰۱۹) با افت مشهود همراه است.
در آزمون تیمز 2023، دانش‌آموزان ایرانی در ریاضی پایه چهارم نمره 420 را کسب کردند، این نمره نسبت به سال 2019 که نمره 443 بود، کاهش یافته است، تنها 1 درصد از دانش‌آموزان ایرانی به عملکرد پیشرفته دست یافتند. در پایه هشتم، دانش‌آموزان ایرانی نمره 423 را کسب کردند که این نیز نسبت به نمره 446 در سال 2019 کاهش نشان می‌دهد، در این بخش، 59 درصد از دانش‌آموزان ایرانی در سطح پایین قرار داشتند و تنها 1 درصد به سطح پیشرفته دست یافتند.
در علوم پایه چهارم، نمره دانش‌آموزان ایرانی 432 بود که نسبت به نمره 441 در سال 2019 کاهش داشته است، 63 درصد از دانش‌آموزان در سطح پایین قرار داشتند. در علوم پایه هشتم، دانش‌آموزان ایرانی نمره 419 را کسب کردند که کاهش قابل‌توجهی نسبت به نمره 449 در سال 2019 داشت.
ابراهیم سحرخیز، معاون سابق وزارت آموزش‌وپرورش در همین خصوص گفت:در ایران، باوجود نتایج ضعیف تیمز ۲۰۲۳، نه مجلس جلسه‌ای تشکیل داد و نه کسی از مسئولان آموزش و پرورش بازخواست کرد.وی با اشاره به نتایج این آزمون افزود: کشورهای سنگاپور، چین، کره، و هنگ‌کنگ در صدر کشورهای با عملکرد بالای آموزشی قرار گرفته‌اند و ترکیه موفق شده است با نمره 532 در درس ریاضی، بالاتر از میانگین بین‌المللی (500) قرار گیرد و رتبه هشتم جهان را کسب کند.به گفته سخیر خیز در مقابل، ایران با افت عملکرد در ریاضیات و علوم پایه هشتم مواجه بوده است و عملکرد ایران در علوم پایه هشتم با نمره 419، پایین‌ترین امتیاز کشور در تمام دوره‌های تیمز است که نشان‌دهنده یک پسرفت آشکار است.
ضعف در سواد خواندن: ایران در آزمون بین المللی پرلز «سوادخواندن» هم وضعیت نامناسبی دارد. دانش‌آموزانی که سواد خواندن کافی ندارند، درک درستی از مفاهیم ریاضی و علوم نخواهند داشت و دچار فقر یادگیری می‌شوند.مشکلات ساختاری در آموزش: محتوای نامناسب کتاب‌های درسی، الگوهای مدیریتی مدارس، و نحوه استخدام معلمان از دلایل مهم افت کیفیت آموزش هستند.عدم تناسب رشته معلمان با موضوع تدریس: حدود نیمی از معلمان دروسی را تدریس می‌کنند که با رشته تحصیلی‌شان مرتبط نیست.کمبود انگیزه معلمان: پایین‌ترین حقوق پرداختی کارکنان دولت متعلق به معلمان است که انگیزه آن‌ها را برای تدریس خلاقانه کاهش داده است.عدم توانمندسازی معلمان: بیش از 20 سال است که آموزش حین خدمت معلمان تعطیل شده و دوره‌های آموزشی صرفاً به‌صورت آنلاین و سطحی برگزار می‌شود.
سحرخیز در ادامه افزود: رشد مدارس خاص نظیر سمپاد، شاهد و نمونه دولتی باعث شده معلمان توانمندتر به این مدارس بروند. در مدارس خاص، امکانات بهتری در اختیار دانش‌آموزان قرار می‌گیرد، درحالی‌که 80 درصد دانش‌آموزان کشور در مدارس دولتی عادی تحصیل می‌کنند.وی با انتقاد از این روند گفت: تا زمانی که فرزندان مسئولان در مدارس دولتی عادی تحصیل نکنند، مشکلات واقعی این مدارس درک نخواهد شد. آموزش به یک کالای طبقاتی تبدیل شده است و نتایج تیمز 2023 این مسئله را به وضوح نشان داد.
سحرخیز بیان کرد: برخی به جای پاسخگویی در حال پاک کردن صورت مسئله هستند و می‌گویند نمی‌توان براساس آزمون‌های بین المللی گفت عملکرد ایران مناسب نیست اما به این توجه ندارند که بر اساس این آزمون‌ها حداقل می‌توانیم وضعیت عملکرد آموزش کشور در طول دوره‌های مختلف را متوجه شویم.
وی گفت: در سال 1999، وقتی نتایج تیمز در آمریکا منتشر شد، رسانه‌ها مطالبه‌گری بسیاری را ایجاد کردند و رئیس‌جمهور این کشور پاسخگو شد. اما در ایران، باوجود نتایج ضعیف تیمز 2023، نه مجلس جلسه‌ای تشکیل داد و نه کسی از مسئولان آموزش و پرورش بازخواست کرد.وی در پایان تأکید کرد: کیفیت آموزش در مدارس دولتی عادی باید به‌طور جدی بررسی شود. بدون اصلاحات ساختاری، وضعیت فعلی نه‌تنها بهبود نخواهد یافت، بلکه شاهد افت بیشتری خواهیم بود.