به گفته حسین ظفری سخنگوی سازمان مدیریت بحران کشور، امسال از نظر میزان بارش، یکی از سالهای کمبارش در نیمقرن گذشته بوده و در مقایسه پنجاه سال اخیر جزو سالهای بیسابقه از نظر کاهش بارندگی به شمار میرود. این وضعیت کمبارشی صرفاً محدود به ایران نبوده و کشورهای منطقه از جمله ترکیه، عراق و حتی غرب آسیا نیز با پدیده کاهش بارش مواجه بودهاند.
ظفری با اشاره به پیشبینیهای سازمان هواشناسی در خصوص وضعیت بارشهای کشور اظهار کرد: بر اساس پیشبینیهای انجام شده، پاییز سال جاری با شرایط کمبارشی آغاز شده و احتمال میرود از حدود آذرماه تا فصل زمستان وضعیت بارشها به حالت نرمال برسد.وی افزود: البته نرمال بودن بارشها به معنای جبران کامل خشکسالی نیست، بلکه تنها بخشی از کمبارشیهای اخیر را جبران خواهد کرد. منظور از نرمال بودن این است که بارشها در حد میانگین سالهای عادی کشور رخ دهد، نه بیشتر از حد معمول.
ظفری تصریح کرد: با توجه به برداشتهای زیاد از منابع آب زیرزمینی و شرایط نامناسب سدها، حتی در صورت وقوع بارشهای نرمال نیز تنها بخشی از کسری منابع آبی جبران خواهد شد. متغیرهای زیادی در حوزه هواشناسی تأثیرگذار هستند و از اینرو باید همواره بدترین سناریو در نظر گرفته شود. اگر شرایط بارشی پاییز رضایتبخش نباشد، لازم است تدابیر دیگری اتخاذ شود که مهمترین آن مشارکت و همراهی مردم در مدیریت مصرف آب است.
سخنگوی سازمان مدیریت بحران کشور ادامه داد: با توجه به آغاز سال آبی از ابتدای مهرماه و گذشت بیش از یک ماه و نیم از آن، تاکنون بارش قابلتوجهی در کشور ثبت نشده است. عمدتاً استانهای نوار شمالی شامل مازندران، گیلان و بخشهایی از گلستان بارشهای نرمال و طبیعی را تجربه کردهاند، اما سایر استانهای کشور همچنان با تنش آبی مواجهند و مدیریت این وضعیت نیازمند همراهی و صرفهجویی عمومی است.
ظفری درباره استانهایی که بیشترین و کمترین میزان خشکسالی را تجربه کردهاند، گفت: استانهای شرقی کشور شامل سیستان و بلوچستان (بهویژه مناطق شمالی آن)، خراسان جنوبی و جنوب استان خراسان رضوی، شمال هرمزگان بیشترین تنش آبی را طی سال گذشته داشتهاند. در مقابل، استانهای شمالی شامل گیلان، مازندران و گلستان وضعیت بهتری نسبت به سایر استانها دارند، هرچند میزان بارش در این مناطق نیز نسبت به میانگین سالهای گذشته کاهش داشته است.
وی درباره وضعیت منابع آبی استان تهران نیز اظهار کرد: تا کنون در پایتخت، با اقدامات مختلف از جمله انتقال آب از طالقان به تهران، بخشی از تنش آبی کاهش یافت. البته این موضوع منوط به آن است که علاوه بر تهران، در محدوده طالقان، به ویژه در ارتفاعات و بالادست سد طالقان، بارشهای مناسبی رخ دهد تا بتوان بخشی از کمبود منابع آبی تهران را جبران کرد.
حسین ظفری درباره وضعیت دریاچه ارومیه نیز گفت: ستاد احیای دریاچه ارومیه حدود ۲۶ برنامه برای احیای این دریاچه تدوین کرده که در حال پیگیری و اجراست. با این حال، به دلیل کاهش بارشها در سال گذشته و استمرار کمبارشی در سال جاری، وضعیت فعلی دریاچه مطلوب نیست و امیدواریم که با بارشهای احتمالی در ماههای آینده و اجرای تدابیر مدیریتی در حوزه منابع آب اطراف دریاچه، شرایط آن به مرور بهبود پیدا کند.
در همین پیوند، رضا حاجیکریم رئیس فدراسیون صنعت آب ایران با هشدار نسبت به وضعیت بحرانی منابع آبی کشور گفت: ایران سالانه بیش از دو برابر ظرفیت واقعی خود آب مصرف میکند و برای عبور از بحران، ناچاریم مصرف بخش کشاورزی را دستکم به نصف کاهش دهیم. تهران عملاً منبع آب مستقل ندارد و سرانه آب قابل دسترس در پایتخت به فقط ۳۳۵ مترمکعب رسیده است.
او در پاسخ به این سوال که از منظر سرانه، وضعیت دسترسی به آب در مناطق مختلف ایران چگونه است، اظهار کرد: تراکم جمعیت نقش تعیینکنندهای در سرانه دسترسی به آب شرب دارد. بر اساس شاخصهای جهانی، سرانه زیر ۱۷۰۰ متر مکعب در سال نشانگر تنش آبی است. متوسط کشور ما اکنون حدود ۱۳۰۰ مترمکعب است، اما این عدد میانگین گمراهکنندهای است. اگر استانهای شمالی و خوزستان را کنار بگذاریم، در مرکز کشور – جایی که حدود ۶۵ درصد جمعیت ایران زندگی میکنند – سرانه دسترسی به آب تجدیدپذیر زیر ۵۰۰ مترمکعب است.
حاجی کریم تصریح کرد: این وضعیت شامل تمام کلان شهرهای مهم ایران مانند تهران، اصفهان، شیراز، کرج و قزوین میشود. در تهران اوضاع حتی وخیمتر است؛ سرانه آب قابل دسترس تنها ۳۳۵ متر مکعب به ازای هر نفر است. نکته بدتر اینکه تهران اصلا آب ندارد و به همین دلیل باید صرفهجویی قابل توجهی صورت بگیرد.
رئیس فدراسیون صنعت آب ایران درباره استانداردهای جهانی برای مصرف آب نیز توضیح داد: در دنیا استانداردهای متعددی وجود دارد که میگویند نباید بیش از ۴۰ تا حداکثر ۵۰ درصد از ذخایر آب تجدیدپذیر مصرف شود. فلسفه این استاندارد هم همین است که طبیعت همواره دورههای پربارش و کمبارش را تجربه میکند و اگر سالی خشک فرا برسد، بتوانیم بدون بحران شدید از آن عبور کنیم. تمدنهای انسانی در فلات ایران بیش از ۷ هزار سال است که با چنین شرایطی زیستهاند و با دورههای کمآب سازگار شدهاند.
او افزود: متاسفانه اکنون به دلیل مصرف بیرویه، به نقطهای رسیدهایم که اگر سال خشک اتفاق بیفتد، تازه به این فکر میکنیم که چه باید بکنیم؛ آیا باید شهرها را تخلیه کنیم یا کشاورزی را تعطیل کنیم؟ خطاهای سیاستگذاری آبی در ایران موضوعی نیست که مربوط به امروز و دیروز باشد. ریشه این موضوع به دهه ۱۳۳۰ و بهطور مشخص از سال ۱۳۳۵ برمیگردد. متأسفانه هرچه جلوتر آمدهایم، دامنه این خطاها گستردهتر شده است.
حاجیکریم با اشاره به دیرینه بودن بحران آب در کشور، خاطرنشان کرد: ما کشوری هستیم با حدود ۴۰۰ میلیارد مترمکعب بارش سالانه و ۱۰۰ میلیارد مترمکعب آب تجدیدپذیر. مطابق استانداردهای جهانی، میتوانیم تنها ۴۰ تا ۵۰ درصد از این منابع را مصرف کنیم؛ یعنی حداکثر ۵۱ میلیارد مترمکعب در سال. تمام برنامهریزیها، سیاستگذاریها و الگوهای توسعه باید بر مبنای این عدد باشد که به آن ظرفیت آبی میگویند.
او درباره میزان مصرف آب در ایران به نسبت استانداردها، تاکید کرد: امروزه کل مصرف آب شرب کشور حدود ۹ میلیارد متر مکعب و مصرف صنعتی حدود ۳.۷ میلیارد متر مکعب است، مصرف آب کشاورزی نیز به حدود ۸۰ میلیارد متر مکعب رسیده است. به بیان ساده، ما باید مصرف آب کشاورزی را به نصف کاهش دهیم تا در محدوده ظرفیت واقعی کشور زندگی کنیم.
۲۰ آبان ۱۴۰۴ - ۱۸:۰۳
۱۴۰۴ کم بارشترین سال نیم قرن گذشته!
سخنگوی سازمان مدیریت بحران کشور با اشاره به وضعیت منابع آبی، گفت: استانهای شرقی و جنوبی کشور از جمله سیستان و بلوچستان، خراسان جنوبی و جنوب خراسان رضوی و مناطقی از شمال هرمزگان بیشترین تنش آبی را تجربه میکنند و کمبارشی سال جاری، همراه با برداشت آبهای زیرزمینی و وضعیت نامناسب سدها، مشکلات تأمین آب را تشدید کرده است و با وجود بارشهای نرمال در شمال کشور، سایر مناطق همچنان نیازمند مدیریت منابع و مشارکت مردم در مصرف بهینه آب هستند.
ثبت دیدگاه